tag:blogger.com,1999:blog-36928030145439901332011-09-19T23:33:41.012+05:30या ब्लाॅगवर वाचा कधी आगळ्या माणसांविषयी, कधी वेगळ्या सिनेमाविषयी, तर कधी हटके विषयावर...siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.comBlogger221100tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-61837875652336047572011-09-18T12:00:00.006+05:302011-09-18T23:15:31.182+05:30<a href="http://1.bp.blogspot.com/-d_FwvctkMfk/TnYt3AKw-tI/AAAAAAAAAFQ/Hyb62Eye3G0/s1600/The_Hurt_Locker_7.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 128px; height: 200px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-d_FwvctkMfk/TnYt3AKw-tI/AAAAAAAAAFQ/Hyb62Eye3G0/s200/The_Hurt_Locker_7.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5653756805171444434" /></a><br />तो सिनेमा आहे, एवढं लक्षात ठेवून पाहिला तरी आपण जे पाहतो ते पडद्यावरची हलती-बोलती चित्रं आहेत की, इराकच्या रणभूमीवर घडणाऱ्या त्या थरारनाट्याचे आपण साक्षीदार आहोत, असा प्रश्‍न निर्माण होतो. त्यातील दृश्‍ये अकृत्रिम वाटावीत म्हणून किती कष्ट घेतले गेले असतील! पाहणाऱ्याला प्रचंड टेन्शनखाली ठेवण्यासाठी प्रत्येक दृश्‍यात तसा दारूगोळाही ठासून भरला आहे. खरं तर पराकोटीचा तणाव हाच या सिनेमाचा अस्सल हिरो, आत्मा आहे. दृश्‍यांतील थरार असा काही बांधून टाकतो की बॉम्ब "डिफ्यूज' झाला आता रिलॅक्‍स व्हावं, असं म्हणावं तर तेवढीही उसंत न देता पुढचं दृश्‍य आधीपेक्षाही वेगानं आपला ताबा घेतं. म्हणून पाहावा आणि विसरून जावा, पाहावा आणि एन्जॉय करावा किंवा पाहावा आणि नवा पाहीपर्यंत लक्षात राहावा, या प्रकारांत मोडणारा हा सिनेमा नाही. तो घडून गेलेल्या वास्तवातील घटनांशी नातं सांगतो की, फटकून वागतो, याही भानगडीत पडण्याची गरज नाही. जे दिसतं ते थिजवून टाकतं, खिळवून ठेवतं, आपल्याला हालचाल करण्याचीही मुभा देत नाही. अगदी पहिल्या दृश्‍यापासून हा अनुभव सुरू होतो. दृश्‍यांच्या लांबीचा तणाव निर्मितीसाठी केलेला वापर, थरार आणि वेग यांच्यातील जुगलबंदी, व्यक्तिरेखांचं प्रभावी चित्रण, जॉर्डनच्या वाळवंटाचं बगदादमध्ये केलेलं रूपांतर, तेथील निर्वासितांचा "एक्‍ट्रॉ' म्हणून केलेला वापर, वाळवंटातील चकमकीचा थरार अशा अनेक गोष्टींमुळे हा सिनेमा वैशिष्ट्यपूर्ण ठरतो. <br /><br />युद्धविरोधी पोपटपंचीवगैरे करणं किंवा युद्धावर भाष्य करणं हे या सिनेमाचं उद्दिष्ट नाही तर त्याचा "फोकस' आहे तो एका वस्तुस्थितीवर."वॉर इज ए ड्रग!' युद्ध भिनलं आहे ते विल्यम जेम्सच्या रक्तात. अमेरिकी लष्कराने इराकमध्ये पाठवलेल्या पथकातील जेम्स हा तज्ज्ञ. बॉम्ब निकामी करणं हा त्याच्यादृष्टीनं हातचा मळ; पण त्यापेक्षाही ते हुडकून काढण्यात त्याचा हातखंडा आणि म्हणून यातला तो स्पेशालिस्ट. म्हणजे बॉम्ब बनवणारे आणि ते "प्लान्ट' करणारे यांच्याच डोक्‍यानं तो विचार करतो. त्यामुळे आपण कल्पनाही करू शकणार नाही अशा ठिकाणी त्याला बॉम्बचा वास येतो. चालते-बोलते "मानवी बॉम्ब' आपल्याला माहीत असतात; पण हा "स्पेशालिस्ट' मृतदेहात लपवलेला बॉम्ब शोधून काढतो. तोच या सिनेमातली मध्यवर्ती व्यक्तिरेखा. लौकिक अर्थानं सांगायचं तर तो सिनेमाचा नायक. थॉमसन नावाच्या स्पेशालिस्टचा बॉम्बस्फोटात मृत्यू झाल्यानंतर जेम्सला आणलं गेलं आहे आणि त्यानं आतापर्यंत निकामी केलेल्या बॉम्बची संख्या आहे 873. जेम्स आणि त्याचे या पथकातील सहकारी सॅनबॉर्न आणि एल्ड्रिज. बॉम्ब निकामी करताना जेम्सशी रेडिओवरून संपर्क ठेवणं आणि त्याचं संरक्षण करणं, त्याची काळजी घेणं ही या दोघांची प्रमुख जबाबदारी. पण हे दोघं आणि जेम्स यांच्यात सतत खटके उडतात ते याच गोष्टीवरून. टॅक्‍सीत लपवलेली स्फोटके शोधताना किंवा निकामी करताना संरक्षक सूट अंगावर ठेवणं शक्‍यच नसतं. जेम्स तो काढून ठेवतो आणि नंतर सॅनबॉर्नच्या सूचनांना वैतागून कानाचा रेडिओ सेटही फेकून देतो. पण या तिघांतला संघर्ष हा तत्कालिक आहे. बॉम्ब निकामी करतानाच्या तणावातून तो निर्माण होतो आणि नंतर बॉम्बबरोबरच निकामीही होतो. <br /><br />बॉम्ब शोधून निकामी करतानाचा प्रचंड ताण, बॉम्बस्फोटांनंरची मन विदीर्ण करणारी दृश्‍ये, मरणारी निरपराध माणसं, निरागस मुलं या सगळ्यापासून त्यांना दूर जायचं आहे, आपल्या कुटुंबात. पावलापावलावर दबा धरून बसलेला मृत्यू, घराची लागलेली ओढ यातून या तिघांच्या मनातील घालमेल बोलताना व्यक्त होत राहते. वरवर स्पेशालिस्ट राकट, रांगडा दिसत असला तरी तो संवेदनशील माणूस आहे. त्यामुळेच "पायरेटेड डिव्हीडी' विकणाऱ्या व जेम्सशी गट्टी जमलेल्या बेकहॅम नावाच्या 12 वर्षांच्या मुलाचा मृतदेह एका गोदामात पाहिल्यावर तो अस्वस्थ होतो. बेकहॅमच्या मारेकऱ्यांचा शोध घेण्याचा त्याचा केविलवाणा पण हास्यास्पद प्रयत्न किंवा अंगावर स्फोटकं बांधून भर चौकात पाठविलेल्या एका सामान्य पापभीरू माणसाला शेवटपर्यंत प्रयत्न करूनही वाचवू न शकल्याचं शल्य यातून जेम्समधील एक संवेदनशील, कुटुंबवत्सल माणूसही आपल्याला दिसतो. प्रतिथयश, सर्वोतोमुखी असलेल्या नटाचा एक प्रभाव प्रेक्षकांच्या मनावर असतो आणि तो कितीही "हटके' भूमिका असली तर पुसून टाकणं कठीण असतं. दिग्दर्शिकेनं हा धोका टाळण्यासाठी विशिष्ट इमेज नसलेल्या जेरेमी रेनर या अभिनेत्याची "स्पेशालिस्ट'च्या व्यक्तिरेखेसाठी निवड केली. सिनेमा पाहिल्यावर ती किती योग्य आहे, याचा प्रत्यय येतो. <br /><br />चित्रपटातील जवळपास सर्वच दृश्‍ये मोठ्या लांबीची आहेत. लांबी हीच त्यांची जमेची बाजू आहे. कारण जीव टांगणीला लागणं, उत्कंठा शिगेला पोचणं, श्‍वास रोखून धरणं, प्राण डोळ्यात आणणं, अंगावर काटा उभा राहणं यासारख्या तणावाच्या परिस्थितीतील क्रियांसाठी अशी लांबी आवश्‍यकच ठरते. जेम्सच्या अंगावर संरक्षक सूट चढवण्यापासून हा तणाव सुरू होतो आणि बॉम्बच्या दिशेने पडणारी त्याची जड पावलं, जोरात चालणारा श्‍वासोच्छवास या बरोबरच तो चढत्या क्रमानं वाढत जातो. टॅक्‍सीत ठेवलेली स्फोटके निकामी होतानाच, एका सामान्य नागरिकाच्या अंगावर बांधलेल्या स्फोटकांचं कुलूप तोडतानाचं किंवा वाळवंटातील अतिरेक्‍यांशी झालेली चकमक, ही दृश्‍ये म्हणजे अशा तणावाची परिसीमा आहे. सहा ऑस्कर पुरस्कार मिळवणाऱ्या "द हर्ट लॉकर'च्या बाबतीत तर तो पुन्हा-पुन्हा घ्यावा असा आहे. <br /><br />(पाच स्टार) <br />दिग्दर्शिका ः कॅथरिन बिगलो <br />कलाकार ः जेरेमी रेनर, ऍन्थनी मॅकी <br />- सिद्धार्थ ताराबाई <br />Sakaal : 10.04.2010<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-6183787565233604757?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-45371700734383398312011-09-18T11:45:00.006+05:302011-09-18T23:17:47.408+05:30<a href="http://2.bp.blogspot.com/-5XryK0YE1l8/TnYurKMZjlI/AAAAAAAAAFg/X3XuFG_aSnc/s1600/doctor-photo-blog4.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 240px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-5XryK0YE1l8/TnYurKMZjlI/AAAAAAAAAFg/X3XuFG_aSnc/s320/doctor-photo-blog4.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5653757701215850066" /></a><br />प्रिय निवासी डॉक्‍टरसाहेब, <br />तुम्ही संपावर आणि आम्ही डायलिसिसवर! तुम्ही आमच्या देवाच्या ठिकाणी. मग काय म्हणावं नि काय लिहावं? आमच्यावरच उपचार करता करता तुम्ही शिकता आणि शिकता शिकता उपचार करता म्हणजे एम.एस., एम.डी. वगैरे होता आणि नंतर मोठमोठी चकाचक क्‍लिनिकं थाटता (किंवा एखाद्या उच्चभ्रू इस्पितळात लठ्ठ पगाराची नोकरी मिळवता). तिथं तुमची एअरकन्डिशन्ड कन्सल्टिंग रूम वगैरे असते. पेशंटवर साधा कटाक्ष टाकायलाही तुम्ही अव्वाच्या सव्वा घेता. खरं काय, खोटं काय देवालाच (म्हणजे तुम्हालाच) ठावं; कारण आम्ही जातो पालिकेच्या कळकट इस्पितळात. एकदा हॉस्पिटलची पायरी चढलो, की आम्ही तुमच्यावरच भरवसा ठेवतो. आमच्या जीवनाचा दोरखंड तुमच्याच हातात देतो. पण, काही म्हणा डॉक्‍टरसाहेब, संपावर जायला निमित्त छान मिळालं तुम्हाला. कुठल्या तरी पेशंटच्या संतापी नातलगाने तुमच्यापैकी कुणाला तरी मारलं. त्याचा वचपा तुम्ही हजारो पेशंटवर काढताय, असं आधी वाटलं होतं; पण तुम्ही वाटाघाटी करता करता बाकीच्या मागण्याही पुढं दामटल्या. तेव्हा तुमच्या व्यवहारीपणाला टाळी द्यावी लागली? व्वा! आता लोक तुमच्या या वागण्याला "बरं नव्हं', असं म्हणतात, म्हणू द्या. <br />पण, डॉक्‍टर तुम्ही खोटं बोलता हे कळल्यावर मनाला हायसं वाटलं. खरं काय, असं विचाराल तर दिल्ली सोडून कुठल्याच राज्यात 10 हजार रुपयांवर विद्यावेतन मिळत नाही. जाऊ द्या, खोटं बोलण्याचा अधिकार लोकशाहीनंच तुम्हाला दिला आहे. असो! डॉक्‍टर तुम्हाला तुटपुंजं विद्यावेतन मिळतं, तुम्ही 24-24 तास तेही प्रतिकूल परिस्थितीत काम करता, पेशंटचे नातलग तुमच्यावर हात उचलतात, हे पाहिल्या-वाचल्यावर खूप यातना होतात. तुम्ही एका खोलीत शरीराची वळकटी करून चार-चार जण राहता, अशी छायाचित्रे पाहिल्यावर तर मन गलबलून जातं. पण काय करणार? <br />तर डॉक्‍टर, रांगांमधून ताटकळल्यानंतर आम्ही तुमच्यापर्यंत येतो. सहानुभूतीचे चार शब्द तरी कधी तुम्ही बोलता? हिडीस-फिडीस करता. आठवून पाहा? नाही म्हणजे तुम्ही कुशाग्र बुद्धीचे वगैरे असल्यामुळे तुम्हाला चटकन आठवेल. ते जाऊ द्या, गंभीर अवस्थेत एकादा पेशंट आलाच, तर तुमचं वागणं किती निर्विकार असतं हो! हिंदी चित्रपट आणि कथा-कादंबऱ्यांतील डॉक्‍टर आम्हाला कुठे भेटतील हो डॉक्‍टर? बारावीची परीक्षा द्यायला निघालेला अंबरनाथचा सुभाष उमरे आठवतो तुम्हाला? हां, तोच ज्याच्या डोक्‍यातील खिळे तब्बल आठ तासांनी काढलेत तुम्ही. आता अशा परिस्थितीत उपचाराविना एखाद्याचा जीव गेला, तर त्याच्या नातलगांचं माथं भडकणारच. तोही माणूसच ना, हाडामांसाचा, तुमच्यासारखा; पण मनापासून सांगायचं तर तुम्हाला मारहाण झाली, की फार वाईट वाटतं. कुठं चाललाय आपला समाज! जाऊ द्या! <br />तर तुम्ही आणि आम्ही सर्वात मोठ्या लोकशाही देशात राहतो. लोकशाही मार्गानं आंदोलनाचा तुम्हाला काय नि आम्हाला काय, अधिकार आहेच. अगदी थेट सांगायचं, तर तुम्हाला संपावर जाण्याचा आणि आम्हाला उपचाराविना मरायचा हक्क आहेच. लोकांचं नाक दाबलं, की सरकारचं तोंड उघडतं, हा कानमंत्र लोकशाहीनंच आपल्याला दिला. कुणी शरद रावांनी (पालिका कामगारांचा संप आठवून पाहा!) वगैरे नाही; पण तुमचं काय चुकलं? आता सरकारनं तोंड उघडलं नाही त्याला तुम्ही तरी काय करणार? पण एक छान झालं डॉक्‍टर, तुम्हाला सत्य कळलं. कोणत्याही आंदोलनाला सोशल बेस असावा लागतो. निदान समाजाची सहानभूती तरी लागतेच लागते. आता तुम्ही काय चळवळी-बिळवळी वगैरे केल्या नाहीत. (तशी आमची अपेक्षाही नाही.) तरीही लोकांच्या सहानुभूतीतही मोठी ताकद असते, याचं निदान तुम्ही लवकर केलं. खूप बरं वाटलं. तुम्ही समांतर ओपीडी सुरू केली. "डॉक्‍टर्स ऑन स्ट्राईक! व्हाय?', अशी पोस्टर्स लावलीत. यातनांचे पाढेही वाचणं सुरू आहे. आमचा राग पेशंटवर नसून सुस्त व अन्याय्य यंत्रणेवर आहे, असं म्हणाता आहात; पण ही व्यवस्था कोणी निर्माण केली? तुमच्या नि आमच्या उदासीनतेतूनच ती निर्माण झाली ना? कामगार-आदिवासींनी आपल्या जगण्याच्या हक्कांसाठी रस्ता अडवला किंवा सर्वांना त्रास होईल, असं आंदोलन केलं, तर तुमच्यासारखे साहेबलोक काठावरून मजा बघतात. ते आमचं काम नाही म्हणतात. इतकंच नाही तर चिडतात, त्यांना अडाणी म्हणतात. आज तुम्हाला अशाच अडाणी, अशिक्षित, गरीब, सार्वजनिक रुग्णालयांमध्ये जाणाऱ्यांची साथ हवी आहे, सहानुभूती हवी आहे, खरं ना? मनापासून सांगायचं तर आम्ही तुमच्यासोबतच आहोत. पण तुम्ही? असो! <br />सरकारी यंत्रणेविषयी तुम्ही नवीन काय सांगता? आमच्या ती अंगवळणीच पडली आहे. नव्हे, आम्ही तिच्याशी जुळवून घेतलं आहे. कारण- आमच्या ती पाचवीला पुजलेली आहे. तुम्हाला मात्र तीन वर्षे कढ काढायचे आहेत. बघा जमलं तर जुळवूनच घ्या. <br />डॉक्‍टर, तुम्ही डॉक्‍टरकीचं शिक्षण सुरू करण्यापूर्वी आणा-शपथा वगैरे घेता; पण शपथा-प्रतिज्ञा या तोडण्यासाठीच असतात. लोकशाहीचे चालक, मालक व पालक असलेल्या आपल्या मायबाप लोकप्रतिनिधींना विचारा हवं तर. तुम्हीही त्या तोडल्यात, तर बिघडलं कुठं? शेवटी तुम्ही डॉ. अल्बर्ट श्‍वाइट्‌झर, आयडा स्कडर, अभय व राणी बंग किंवा अगदी प्रकाश आमटे, सुनंदा अवचट (आता हे कोण, असं मात्र विचारू नका) यांचे वारसदार नाही, याची जाणीव आहे, आम्हाला. <br />आपले, <br />रुग्णशय्येवरील सर्वसामान्य नागरिक <br /><br />-सिद्धार्थ ताराबाई <br />(Sakaal : 09-03-2006)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-4537170073438339831?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-31312238507989911492009-05-23T19:19:00.000+05:302009-05-23T22:21:19.210+05:30नाझींनी केलेल्या अत्याचाराचं पाप अनेक लोकांच्या वाट्याला आलं. निष्पाप हा शब्द येथे जाणीवपूर्वक टाळायला हवा. कारण ते निष्पाप होते की नाही हा भाग नंतरचा. पुढे त्यांच्यावर खटलेही भरले गेले. काहींना शिक्षाही झाली. आजन्म कारावासाची शिक्षा झालेल्या अशाच एका जर्मन महिलेची व्यथा ही "दि रिडर' या चित्रपटाची कथा. <br />नाझींच्या छळछावणीला पहारा देणं एवढाच काय तो हनाचा आणि नाझींचा संबंध. छळछावणी बनविलेल्या चर्चच्या आगीत 300 महिलांचा मृत्यू होतो. या घटनेस जबाबदार ठरवून हनावर नंतर यथावकाश खटला चालविला जातो. आपण आपल्या त्या वेळच्या कर्तव्याशी प्रामाणिक राहिल्याचं कोर्टात ठामपणे सांगते. नाझी राजवटीत हनाच्या ठिकाणी आपल्यापैकी कुणी असतं तर आपण काय केलं असतं? नाझींच्या विरुद्ध जाऊन छळछावणीतून महिलांना मुक्त केलं असतं? तिच्या त्या वेळच्या सहकारी मात्र तिच्याविरुद्ध जबाब देतात. स्वतःची सुटका करून घेतात. त्या असं का वागतात? हनानं लिहिलेल्या एका कथित रिपोर्टचा संदर्भ खटल्यात महत्त्वाचा ठरतो. ती निरक्षर असते. तरीही ती हे सत्य कोर्टापासून लपवते आणि शिक्षा भोगण्यास तयार होते. ती असं का करते? तिला ओळखणारा, तिच्याविषयीचं सत्य कायद्याच्या एका विद्यार्थ्यालाही माहीत असतं. त्याच्या जबाबावरून कदाचित ती निर्दोषही सुटू शकली असती. पण तोही सत्य लपवतो. तो असं का वागतो? या सगळ्या प्रश्‍नांतून माणसाच्या मनोवृत्तीचा शोध घेण्याचा प्रयत्न चित्रपट करतो. <br />खरं तर "द रिडर' जिथे संपतो तिथून तो सुरू होतो. मायकेल आपल्या लाडक्‍या लेकीला त्याच्या भूतकाळात घेऊन जातो. हा भूतकाळ म्हणजे त्याच्यापेक्षा दुप्पट वय असलेल्या महिलेशी असलेले त्याचे संबंध. आजारी पडलेल्या 15 वर्षांच्या शाळकरी मायकेलला रस्त्यावरून घरी आणल्यापासून हनाची कथा सुरू होते. चित्रपटाचा हा पहिला टप्पा मायकेल आणि हनातील शरीरिक-भावनिक संबंधांचा आहे. काही बोल्ड आणि बिन्धास्त दृश्‍ये या भागात आहेत. आपल्याकडे आकर्षित झालेल्या किशोरवयीन मुलावर ती जेवढी मुक्तपणे बरसते तेवढीच, होमरचं "ओडिसी' आणि अंताव चेकॉव्हच्या "द लेडी विथ द लिट्‌ल डॉग'वरही भरभरून प्रेम करते. मायकेल आणि हनातील संबंध सुरुवातीला वरवरचे शारीरिक पातळीवरचे वाटतात. पण हे संबंध आणि हनाचे वाचनवेड याचा अतिशय खोल संबंध चित्रपटातून हळूहळू व्यक्त होत जातो. हनाच्या दृष्टीने मायकेल हा केवळ शारीरिक भूक शमविणारा एक किशोरवयीन मुलगा नाही तर तिच्या एकाकी आयुष्यात आलेला एक कवडसा आहे. निरक्षर हनाला उत्तमोत्तम साहित्यकृती वाचून दाखवणारा तिचा सख्खा मित्र आणि रिडर म्हणून तो आपल्या लक्षात राहतो. त्यांच्यातील हे नातं वयाचं अंतर पार करून आणि शारीरिक संबंधांच्या पलिकडे जाऊन अधिकाधिक घट्ट होतं ते हनाच्या पुस्तकप्रेमामुळं. <br />यंदाच्या "ऑस्कर'वर केवळ केट विन्स्लेटचाच हक्क होता... "दि रिडर'मध्ये तिनं हनासाठी दिलेला परफॉर्मन्स पाहिल्यावर आपणही याच निर्णयापर्यंत येतो. पस्तिशीतली एकाकी जगणारी हना ते शेवटी बाहेरच्या जगात एकाकी जगण्यापेक्षा स्वतःला संपवणारी वृद्धावस्थेतील हना अशा तिसेक वर्षांच्या काळातील एकाकी बाईचा भावनिक आणि मानसिक पातळीवरील प्रवास, त्यातील विविध टप्पे, त्यातील स्थित्यंतर केटने उत्कटपणे प्रकट केली आहेत. हनाचं एकाकी जगणं, शक्‍य असूनही स्वतःला शिक्षेपासून न वाचवणं आणि शेवटी वृद्धावस्थेत एकाकीपणेच मरणाला जवळ करणं आपला पिच्छा पुरवत राहतं, आपल्याला छळत राहतं. <br />बर्नहार्ड श्‍लिंक यांच्या त्याच नावाच्या गाजलेल्या कादंबरीवर आधारित हा चित्रपट ऑस्करच्या स्पर्धेत होता. त्याने ऑस्कर मिळविला नसला तरी सिनेमाप्रेमींच्या मनात घर केलं आहे. तो आपल्याला अंतर्मुख व्हायला लावतो. <br />दिग्दर्शक ः स्टिफन डाल्ड्री <br />कलाकार ः केट विन्स्लेट, डेव्हिड क्रॉस, राल्फ फिनेस.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-3131223850798991149?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-90137364045751634322009-04-03T22:51:00.000+05:302009-04-03T22:55:02.898+05:30एखाद्या चित्रपटाकडून आपली अपेक्षा काय असते? <br />अ) त्यात मेलोड्रामा असावा (ब) तो वास्तवाकडे किमान फिरकणारा असावा, (क) त्यात सस्पेन्स, थ्रील, ऍक्‍शन असावी (ड) मुख्य म्हणजे त्यातून घटकाभर करमणूक व्हावी <br />या प्रश्‍नाच्या बाबतीत प्रत्येकाचं उत्तर वेगवेगळं असू शकतं किंवा दिलेले चारही ऑप्शन्स हेही "उत्तर'असू शकतं. त्यामुळे प्रत्येकानं आपापलं उत्तर ठरवावं. आधी उत्तर ठरवावं की आधी चित्रपट पाहावा असा गोंधळ घालू नये. <br /><br />आता समजा वरच्या प्रश्‍नाचं उत्तर "अ' असं तुम्ही देत असाल, तर... "स्लमडॉग मिलेनियर'मध्ये जमाल आणि लतिका आहे. त्यांच्यातील "बचपनका खोया हुआ प्यार' आहे, जमालने लतिकाचा शोध घेणं आहे. लतिकाचं "तुम मुझे भूल जाओ' असं सांगणं आहे. "तुम्हारे पास क्‍या है?' असं विचारणं आहे आणि जमालचं "मेरे पास प्यार है' असं उत्तर देणंही आहे. शेवटी आपल्याला हवं असलेलं त्यांचं उत्कट मीलन आहे आणि हो जमालचा बिछडा हुआ, बहका हुआ "भाई'सुद्धा आहे. भावाने भावासाठी केलेला त्यागही आहे. जमाल, लतिका आणि सलीम यांच्यातील भावभावनांची आंदोलनं आहेत, त्यातून निर्माण होणारं नाट्य आहे. बॉलीवूडमध्ये हमखास यशस्वी ठरणारा फॉर्म्युला आहे, पण केवळ हेच नाही तर त्याहीपेक्षा आणखी काही तरी वेगळं आहे. <br />झोपडपट्टीत वाढलेला, कॉलसेंटरमध्ये चहा देणारा अशिक्षित जमाल प्रश्‍नांची उत्तरं बिनचूक देतो, हे वास्तवच मुळी रिऍलिटी शोचा प्रमुख आणि अँकरिंग करणारा प्रेमकुमार पचवू शकत नाही. जमालने चिटिंग केल्याचा त्याचा संशय आहे. दोन कोटी रुपयांसाठीच्या प्रश्‍नाच्या वेळी ब्रेकमध्ये तो त्याला चुकीचं उत्तर सांगून चकविण्याचा प्रयत्नही करून पाहतो, पण व्यर्थ. माणूस आणि त्यांचे चेहरे वाचायला शिकलेला जमाल प्रेमकुमारलाच चकवतो. शेवटी प्रश्‍न उरतोच ः जमाल के कमाल का सस्पेन्स क्‍या है? <br />सुरुवातीला विचारलेल्या प्रश्‍नासाठी तुम्ही "ब' हा पर्याय निवडत असाल तर... "स्लमडॉग' तुम्हाला वास्तवाच्या जवळ नेतो. जमाल, सलीम आणि लतिका या तिघांना अनाथ करणारी आणि एकत्र बांधणारी जातीय दंगल हे वास्तव आहे. देव आणि धर्माच्या नावाखाली निष्पापांचे मुदडे पडतात हे वास्तव आहे. झोपडपट्टीतलं बकाल जगणं, माणसांना कुरतडणारी गरिबी हे वास्तव आहे. अनाथ मुलांना गुन्हेगारी विश्‍वात ओढणाऱ्या, भीक मागायला लावणाऱ्या माफियांचं जाळं हे वास्तव आहे. या परिस्थितीत तिघांची जगण्यासाठीची कुतरओढ, होरपळ, ताटातूट हे वास्तव आहे. त्याचं कुठंही ग्लॉरिफिकेशन नाही तर ते जसं आहे तसं पडद्यावर दिसतं. जगण्यासाठीच्या याच संघर्षातून जमाल शिकतो, बहुश्रुत होतो. राम आणि अल्ला नसते तर माझी आई आज जिवंत असती, हे सत्य त्याला याच शाळेत उमगतं आणि रिऍलिटी शोमधील प्रश्‍नांची उत्तरं याच जीवनानुभवातून तो देतो, कमाल करतो. <br />जमाल, लतिका आणि सलीमच्या भूतकाळाची गोष्ट सांगण्याची डॅनी बॉयलची शैली अफलातून आहे. त्यासाठी त्याने फ्लॅशबॅक आणि वेगाची जबरदस्त सांगड घातली आहे. ज्या वेगानं तो जमाल, लतिका आणि सलीमच्या भूतकाळात आपल्याला घेऊन जातो त्याच वेगानं तो वर्तमानात आणून सोडतो. श्‍वास घेण्यास आणि पापणी लवण्यासही उसंत देत नाही. गोष्ट सांगण्याच्या त्याच्या याच हटके शैलीमुळे "स्लमडॉग'ची प्रत्येक फ्रेम वेगळी ठरते. सस्पेन्स निर्माण करण्यासाठी तो जसा फ्लॅशबॅकचा वापर करतो तसा निर्माण झालेल्या तणावाचा निचरा करण्यासाठी फ्लॅशबॅकच अपरिहार्य ठरतो. अर्थात यात दिग्दर्शकाएवढाच मोठा वाटा आहे तो पटकथाकार सीमॉन ब्यूफॉय यांचा. <br />संगीतकार ए. आर. रहमान यांनी गोष्ट आणि तिची कथनशैली यांना उंचीवर नेऊन ठेवलं आहे. आक्षेप घेण्यासारख्या आणि तर्कविसंगत गोष्टीही आहेत. अमिताभची क्रेझ दाखविण्यासाठी घेतलेलं आणि किळस निर्माण करणारं दृश्‍यही आहे, पण सिनेमॅटिक लिबर्टी म्हणून त्यांना सोडून देऊ. अझरुद्दीन इस्माईल, आशुतोष लोबो आणि मधुर मित्तल (सलीम), रुबिना अली, तन्वी लोणकर आणि फ्रिडा पिंटो, आयुष खेडेकर, तनय छेडा आणि देव पटेल (जमाल) या सर्वांच्याच भूमिका उत्तम. त्यातही बालकलाकारांनी कमाल केली आहे. <br />जमाल, सलीम आणि लतिकाचं आयुष्य सरळ नाही. ते तसं असणं शक्‍य नाही. ते अनेक चढ-उतारांनी भरलेलं आहे. त्यात नाट्य आहे. जगण्यातलं थ्रील आहे. जगण्यासाठीच्या संघर्षात अपरिहार्य ठरणारी हिंसा आहे. इमोशनही आहे, पण ती हिसेंवर उतारा म्हणून येत नाही. <br />तुम्हाला चित्रपट आवडण्यामागे "क' या ऑप्शनखालील उत्तर असेल, तर... जमाल-सलीमचं माफियांच्या तावडीतून निसटणं आणि लतिकाचं तावडीत सापडणं असो, सलीम-जमालचा आग्र्यापर्यंतचा प्रवास असो की कोठीपर्यंत घेतलेला लतिकाचा शोध असो, माफिया टोळीसाठी काम करणाऱ्या सलीममुळे जमाल आणि लतिकाची होणारी ताटातूट असो की जावेदच्या बंगल्यावर होणारी जमाल आणि लतिकाची भेट असो, या सर्वच दृश्‍यांमध्ये थ्रील, ऍक्‍शन आणि इमोशन आहे. <br />बॉलीवूडचा मसाला आणि हॉलीवूडचा तडका अशी स्लमडॉग ही रेसिपी आहे. मस्त जमून आलेलं फ्यूजन म्हणून आपण "स्लमडॉग'कडे पाहायला हवं.<br />-सिद्धार्थ ताराबाई<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-9013736404575163432?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-82710901678466521662009-01-18T20:41:00.003+05:302009-01-18T20:43:39.655+05:30<a href="http://2.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SXNHDXRzYjI/AAAAAAAAAEY/dU_1nKUsJV8/s1600-h/change.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5292652110204330546" style="DISPLAY: block; MARGIN: 0px auto 10px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand; HEIGHT: 214px; TEXT-ALIGN: center" alt="" src="http://2.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SXNHDXRzYjI/AAAAAAAAAEY/dU_1nKUsJV8/s320/change.jpg" border="0" /></a><br /><div>ख्रिस्टिन कॉलीन्स (अँजेलिना ज्योली). सिंगल मदर. तशी ती आपली कोणीच लागत नाही; तरीही तिची लढाई आपण काठावरून पाहू शकत नाही. ती आपला पिच्छा पुरवते. कुठेही. काळ बदलला, वर्षं लोटली तरी. आजही भेटते ती आजूबाजूला. वावरते आसपास. ती मुलासाठी व्याकुळ झाली आहे; पण सुडाग्नीने पेटलेली नाही. ती लढते आहे... हरलेली नाही. किती सरळ आयुष्य होतं तिचं. कुणाच्या अध्यात ना मध्यात. एकुलत्या मुलाच्या हरवण्याने पार विस्कटून गेली. तिच्या मुलाचं काय झालं, हे कोणीच ठामपणं सांगू शकत नाही. म्हणूनच तर ती मोठ्या आशेवर जगते आहे...कदाचित तो जिवंत असेल. जे. जे. जोन्स (जेफ्री डोनोवॅन). भ्रष्ट पोलिस यंत्रणेचा प्रतिनिधी. अंगावर गेंड्याचं कातडं वागवणारा. हाही आपल्या आसपास वावरत असतो. स्वतःचं कर्तृत्व सिद्ध करण्यासाठी खऱ्याचं खोटं आणि खोट्याचं खरं करीत असतो. कुठेही गेलो तरी तो भेटतो. देश, धर्म, समाज अशा मर्यादा त्यालाही नसतात. म्हणूनच त्याच्याविरुद्धच्या ख्रिस्टिनच्या लढ्यात आपणही सामील होतो. तटस्थ राहू शकत नाही... रेव्ह. गुस्ताव ब्रिग्लेब (जॉन मालकोविच). समाजातल्या चांगल्या माणसांचा आवाज. ख्रिस्टिनच्या एकाकी लढ्यात तिच्यासाठी उभा राहणारा. कोणीतरी काहीतरी करायला हवं, कोणीतरी काहीतरी बोलायला हवं, असं जेव्हा आपल्याला वाटत असतं तेव्हा तो कोणीतरी म्हणजे ब्रिग्लेब असतो. त्याच्याच धडपडीमुळे सैतानी प्रशासकीय यंत्रणेविरुद्ध हजारो आवाज बुलंद होतात. ख्रिस्टिनसाठी तो तटून उभा राहतो, शेवटपर्यंत... ही माणसं म्हणजे क्‍लिन्ट इस्टवूडच्या "चेंजलिंग'मधील प्रमुख व्यक्तिरेखा. हा चित्रपट एका सत्य घटनेवर बेतला आहे. अनेक चमत्कारिक वळणं आणि अनेक विचित्र व्यक्तिरेखांची सरमिसळ असलेली ही मूळ घटना. ख्रिस्टिनने पोलिस यंत्रणेशी दिलेल्या ऐतिहासिक लढ्याकडे लक्ष गेलं ते लॉस एंजेलिसमधील जे. मायकेल स्ट्रॅझेन्स्की या पत्रकाराचं. त्याने वर्षभर उत्खनन केलं आणि पटकथा रचली. लॉस एंजेलिस शहरात 1928 मध्ये घडलेल्या मुलांच्या हत्यासत्राने पोलिसांना तोंड लपविण्यासही जागा ठेवली नाही. या घटनेने लॉस एंजेलिस पोलिस डिपार्टमेंटची लक्तरं वेशीवर टांगलीच; पण संपूर्ण अमेरिकेलाही हादरवून टाकलं. आपला मुलगा गायब झाल्यानंतर ख्रिस्टिनने पोलिसांशी दिलेल्या लढ्याला केंद्रस्थानी ठेवून स्ट्रॅझेन्स्की यांनी हलवून टाकणारं नाट्य निर्माण केलं आहे. ख्रिस्टिनचा आक्रोश, तिचं आक्रंदन, तिचा संघर्ष, तिचं लढणं, तिचं जगणं याला काळ-वेळ, देश-प्रदेश, धर्म-समाज अशा कशाच्याही मर्यादा नाहीत. ते सर्वव्यापी ठरतं. घरातून गायब झालेल्या ख्रिस्टिनच्या मुलाचा शोध घेण्याऐवजी तिच्या गळ्यात जबरदस्तीने दुसऱ्या मुलाला बांधलं जातं. तेही दोन आठवड्यांच्या मुदतीसाठी. मुलगा शोधून देण्याचं मोठं कर्तृत्व गाजवल्याचं चित्र पोलिस उभं करतात. ख्रिस्टिन मात्र त्यांची पाठ सोडत नाही. ती त्यांचे बुरखे टराटरा फाडते. अखेर तिला वेडं ठरवलं जातं. तिची रवानगी मनोरुग्णालयात होते. तिथंही तिच्या दुःखावर डागण्या दिल्या जातात. अकार्यक्षमता लपविण्यासाठी पोलिस अमानुषतेची पातळी गाठतात; पण ख्रिस्टिन हार मानत नाही. त्यांना पुरून उरते. जन्माची अद्दल घडवते. ख्रिस्टिनच्या संघर्षाचं नाट्य रंगविताना लेखकाने नव्या व्यक्तिरेखा निर्माण केल्या आहेत. दिग्दर्शकाने सिनेमॅटिक लिबर्टी घेऊन तिच्या कथेला परिणामकारक केलं आहे; पण म्हणून हा लढा बटबटीत होत नाही "किंवा मैं तेरा खून पी जाऊंगी'च्या पातळीपर्यंत घसरत नाही. तो आपल्याला अंतर्बाह्य हलवून टाकतो; पण आपल्याला मुळूमुळू रडवत नाही. ख्रिस्टिनचा लढा 80 वर्षांपूर्वीचा असला, तरी तो आजचा वाटतो. तीही आपल्यातलीच एक वाटते आणि आपल्यालाही लढण्याचं बळ देते. "चेंजलिंग'च्या मांडणीतील वेगळेपण आहे ते यातच. अनोळखी मुलाला स्वतःचा मुलगा म्हणून स्वीकारतानाचं मनातील द्वंद्व आणि अगतिकता, तो आपला मुलगा नसल्याचं सिद्ध करण्यासाठीची तिची धडपड, पोलिसांपुढची हतबलता आणि असहाय्यता, त्यांच्याविरुद्धचा आक्रोश, पोलिसांचे बुरखे फाडण्यासाठीचा मनाचा खंबीरपणा, सिंगल मदर म्हणून जगताना मुलगा नसल्याच्या जाणिवेने निर्माण झालेला एकटेपणा आणि शेवटी मुलगा जिवंत असल्याच्या वेड्या आशेवर जगण्याची ओढ ही सगळी भाव-भावनांची वादळं अँजेलिना ज्योलीने समर्थपणे व्यक्त केली आहेत. ग्लोल्डन ग्लोबने तिला हुलकावणी दिली असली, तरी ऑस्कर अजून बाकी आहे, हेच सांगणारी तिची या चित्रपटातील भूमिका आहे. </div><br /><div>- सिद्धार्थ ताराबाई</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-8271090167846652166?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-92221005517056840072009-01-18T19:55:00.003+05:302009-01-18T19:58:00.124+05:30<a href="http://4.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SXM8XdCJ7XI/AAAAAAAAAEA/KZMZ9C0vI-s/s1600-h/slumdog.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5292640360718790002" style="DISPLAY: block; MARGIN: 0px auto 10px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand; HEIGHT: 214px; TEXT-ALIGN: center" alt="" src="http://4.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SXM8XdCJ7XI/AAAAAAAAAEA/KZMZ9C0vI-s/s320/slumdog.jpg" border="0" /></a><br /><div>त्या दिवशी न्यूयॉर्कमध्ये स्वातंत्र्य दिवस नव्हता; पण तो सिनेमा पाहताना लोक आनंदाने बेभान झाले होते. पडद्याकडे पाहून ओरडत होते. एकमेकांना गप्प बसवण्यासाठी, किंचाळत होते, दटावत होते. पडद्यावरच्या पात्रांशी इतके समरस झाले होते, की ते दृश्‍य नोंदवून ठेवण्यासारखं होतं. अमेरिकेत अमेरिकन प्रेक्षकांसोबत सिनेमा पाहणं हा अनुभव डॅनी बॉएलसाठी असा धक्कादायक होता. ब्रिटिश प्रेक्षक संकुचित वृत्तीचा आहे. पटकन व्यक्त होत नाही. हातच राखून बोलतो; पण इथे तर... बरोबर विरुद्ध परिस्थिती. तो अक्षरशः भारावूनच सिनेमागृहाबाहेर पडला. "स्लमडॉग मिलेनियर' न्यूयॉर्कमध्ये प्रदर्शित झाला. दिग्दर्शक डॅनी बॉएलने तो तेथील प्रेक्षकांसोबत पाहिला आणि त्याला वेड लागायचंच बाकी राहिलं. "स्लमडॉगला' अमेरिकन रसिक एवढं डोक्‍यावर घेतील, असं त्याला स्वप्नातही वाटलं नव्हतं. किंबहुना हा हायब्रीड सिनेमा प्रेक्षकांना आवडेल की नाही? समीक्षकांना रुचेल की नाही, अशी शंका त्याला होती. वितरणाबाबतही तेच झालं. सिनेमाचं पोस्ट प्रॉडक्‍शनचं काम सुरू असतानाच बॉएलसाठी एक धक्कादायक बातमी आली. वॉर्नर ब्रदर्सने "मार्केट वीक' असल्याचं कारण पुढे केलं आणि "वॉर्नर इंडिपेंडन्ट'ला टाळं ठोकलं. चित्रपटाच्या उत्तर अमेरिकेतील वितरणाचे तीनतेरा वाजण्याची शक्‍यता होती. "वॉर्नर ब्रद्रर्स'चे अध्यक्ष जेफ रॉबिनोव्ह यांनी सिनेमा पाहिला. त्यांना आवडलाही; पण त्यांच्या हातात करण्यासारखं काही नव्हतं. 2008 मध्ये मात्र फॉक्‍स सर्चलाईट मदतीसाठी उभी राहिली. त्यामुळे बॉएलच्या जीवात जीव आला. अमेरिकेत काही शहरांमध्ये 12 नोव्हेंबर 2008 रोजी "स्लमडॉग' प्रदर्शित झाला आणि प्रेक्षकांचा त्याला अपेक्षेपेक्षा जास्त प्रतिसाद मिळाला. "फॉक्‍स सर्चलाईट पिक्‍चर्स'च्या लोकांचा आत्मविश्‍वास वाढला आणि 27 नोव्हेंबर 2008 रोजी तो अमेरिकेत मोठ्या प्रमाणावर प्रदर्शित करण्यात आला. "टेल्युराईड' चित्रपट महोत्सवात त्यानं प्रेक्षकांची आणि समीक्षकांचीही वाहवा मिळवली. इतकेच नव्हे, तर प्रेक्षकांनी उभं राहून त्याला दाद दिली. टोरॅंटो महोत्सवामध्येही त्यानं प्रेक्षकांची मने जिंकली. ए. आर. रेहमानच्या संगीतानं तर लंडन, टोरॅंटोतील चित्रपटरसिकांना वेड लावलं. "जय हो' या गाण्यानं तर भाषेच्याही सीमा ओलांडल्या. विविध फिल्म महोत्सवांमध्ये "स्लमडॉग'नं तब्बल 64 पुरस्कार पटकावले. यंदाच्या "गोल्डन ग्लोब'वर तोच आपली मोहर उमटवेल, हे जवळपास तेव्हाच नक्की झालं होतं. "शिकागो सन टाइम्स'चे सुप्रसिद्ध चित्रपट समीक्षक रॉजर एबर्ट यांच्या भाकितानुसार "स्लमडॉग' यंदा काही ऑस्कर पुरस्कार मिळवील. येत्या 23 जानेवारीला तो जगभर रिलीज होईल आणि त्यानंतर महिन्याभरानंच ऑस्करचा उरूस. स्लमडॉग बेतलाय तो विकास स्वरूप यांच्या इंटरनॅशनल बेस्ट सेलर "क्वेश्‍चन ऍण्ड आन्सर' या कादंबरीवर. जगभरातल्या जवळपास 36 भाषांमध्ये ती अनुवादित झाली आहे. खरं तर "चॅनेल फोर'च्या फिल्म व ड्रामा विभागाच्या प्रमुख टिसा रॉस यांना या कादंबरीतून सिनेमा करण्यासाठीचं मटेरियल निर्माण करता येईल, असं जाणवलं आणि त्यांनी ब्युफॉय यांच्याशी संपर्क साधला. स्क्रिप्ट तयार करणं अवघड होतं. कारण ही कादंबरी म्हणजे छोट्या-छोट्या 12 कथांचा संग्रह. ज्यांचा एकमेकांशी म्हटला, तर अगदी पुसटसा संबंध. काही कथांचा तर मुख्य व्यक्तिरेखांशीही संबंध नाही. शिवाय कादंबरीत मुख्य कथाभाग होता तो "क्विझ शो'चा. राम मोहम्मद थॉमस असं काहीसं विचित्र नाव असलेल्या एका अनाथ युवकानं बनवेगिरी करून "कौन बनेगा करोडपती' हा "क्विझ शो' जिंकल्याचा पोलिसांचा संशय आहे. पोलिस त्याला अटक करतात. त्याची चौकशी करतात. त्यासाठी थर्ड डिग्रीचा वापर करतात. या कथासूत्रावर सीमॉन ब्युफॉय यांनी पटकथा रचली. पटकथेला "लव्ह स्टोरी'चा टच दिला. हा "क्विझ शो' नसता, तर जमालचं हरवलेलं प्रेम त्याला मिळालं नसतं, अशी अपरिहार्यता पटकथेत चपखल बसवली. पटकथेवरील संशोधनासाठी ते तीनदा भारतात येऊन गेले. रस्त्यावरच्या अनेक अनाथ मुलांशी त्यांनी संवाद साधला. त्यांच्या अडचणी, त्याचं जगणं समजून घेतलं. शेवटी फिल्म फोर आणि सेलाडोर फिल्म या कंपन्यांच्या प्रमुखांना हे तडाखेबंद स्क्रिप्ट वाचायला डॅनी बॉएलला पाचारण केलं. तो तयार नव्हताच; पण "द फूल मॉन्टी'च्या लेखकाचं स्क्रिप्ट म्हटल्यावर त्याची उत्सुकता चाळवली. कमी खर्चात सिनेमा बनवणं आणि कलाकारांचा शोध घेणं, असं दुहेरी आव्हान बॉएलसमोर होतं. जमाल मलिक या मुख्य व्यक्तिरेखेसाठी त्यानं खूप ठिकाणी शोधाशोध केली. दंगलीच्या हिंसाचारात होरपळलेल्या, अनाथ झालेल्या, रस्त्यावर वाढलेल्या, कॉल सेंटरमध्ये चहा पोचविणाऱ्या आणि शेवटी करोडपती होणाऱ्या जमालचा शोध म्हणजे अग्निदिव्यच होतं. अमेरिका, ब्रिटन, कॅनडा आणि भारतात मुंबई, दिल्ली, कोलकता, चेन्नईतही बॉएल व त्याचा निर्माता कॉलसनने जमालचा शोध घेतला. पण पीळदार बाहू, सिक्‍स पॅक, अंगाला चिकटणारा शर्ट घालणारे "उगवते हीरो' त्याला नको होते. अखेर त्याचा शोध संपला तो देव पटेलच्या ठिकाणी. बॉएलच्या 17 वर्षांच्या मुलीनंच देव या लंडनमधील अनिवासी भारतीय अभिनेत्याचं नाव जमालच्या भूमिकेसाठी सुचवलं आणि बॉएलनं लगेचच त्यावर शिक्कामोर्तब करून टाकलं. जमाल व लतिका या व्यक्तिरेखांसाठी बॉएलनं खूप ऑडिशन्स घेतल्या. इतक्‍या, की शेवटची ऑडिशन संपल्यावर देवनं रडायचंच बाकी ठेवलं होतं; पण त्याची निवड झाल्याचं कळल्यावर तो आणि त्याच्या आईच्या डोळ्यांतून आनंदाश्रू वाहू लागले. फ्रिडा पिंटो ही फारशी माहीत नसलेली आणि बॉलीवूडवाल्यांनी संधी नाकारलेली मॉडेल. दंगलीचा आगडोंब सुरू असताना अनाथ झालेली, जमालची बालमैत्रीण आणि नंतर माफियांच्या तावडीत सापडलेली; पण जमालच्या भेटीसाठी कासावीस झालेल्या लतिकाच्या भूमिकेसाठी फ्रिडाची निवड बॉएलनं केली. मोठ्या सलीमसाठी, जो पुढे गॅंगस्टर होतो, मधुर मित्तल या आग्य्राच्या मुलाला निवडलं. बॉएलला छोटा सलीम अझरुद्दीन मोहम्मद इस्माईलच्या रूपानं आणि छोटी लतिका रुबिना अलीच्या रूपानं मुंबईतल्या झोपडपट्टीतच सापडली. या सगळ्या शोधमोहिमेत त्याला लव्हलीन टंडन यांनी मदत केली. त्यामुळे श्रेयनामावलीत सहदिग्दर्शक असा उल्लेख करून बॉएल यांनी लव्हलीन यांचे उपकार फेडले आहेत. झोपडपट्टीत शूटिंग करणं म्हणजे कसरतच होती. उन्हाच्या झळा, घामाच्या धारा झेलत आणि शूटिंग पाहण्यासाठी झालेल्या गर्दीशी मैत्री करीत बॉएलनं अखेरचं पॅकअप केलं. बॉएल भारतीय लोकांच्या प्रेमात पडला तो जुहू आणि वर्सोव्याच्या झोपडपट्टीत शूटिंग करतानाच. तिथं त्यानं दोस्तही बनवले. काहींच्या झोपड्यांनाही त्यानं भेट दिली. ""आपण आणि ते वेगळे नसतात. जगात सगळीकडे सारखीच माणसं असतात. तेही चांगले लोक आहेत. त्यांनाही त्या अंधारातून त्यांच्या कुटुंबाला बाहेर काढायचं आहे. त्यांनाही अस्मिता आहेत. आपण मात्र त्यांना नेहमी विशिष्ट चष्म्यातून पाहतो, त्यांच्याविषयी चुकीचे अंदाज बांधतो'', बॉएलचे हे एका मुलाखतीतील उद्‌गार सर्वांनाच अंतर्मुख करणारे आहेत. या संवेदनशील मनाच्या दिग्दर्शकानं अझरुद्दीन मोहम्मद इस्माईल (छोटा सलीम) व रबिना (छोटी लतिका) यांना शाळेतही घातलं आहे. "स्लमडॉगला' ए. आर. रहमाननं दिलेलं संगीत हा स्वतंत्र लेखाचा विषय आहे. आपण फक्त एवढंच म्हणू शकतो, की डॅनी बॉएल व पटकथाकार ब्युफॉय यांना काय हवं होतं हे रहमाननं अचूक हेरलं आणि भारताचं नाव "गोल्डन ग्लोब'च्या इतिहासात अजरामर केलं.</div><br /><div>- सिद्धार्थ ताराबाई </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-9222100551705684007?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-71789799037384048802009-01-07T21:53:00.002+05:302009-01-07T21:56:41.596+05:30<a href="http://2.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SWTXscNWbFI/AAAAAAAAADw/49XjvfOdnZo/s1600-h/zohan.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5288589020926209106" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 215px; CURSOR: hand; HEIGHT: 320px" alt="" src="http://2.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SWTXscNWbFI/AAAAAAAAADw/49XjvfOdnZo/s320/zohan.jpg" border="0" /></a><br /><div>व्हेज आणि नॉनव्हेज असं सगळं चालत असेल, श्‍लील आणि अश्‍लील असं काही नसतं बुवा, असं तुमचं मत असेल, विनोद हा काही "व्हेज'च हवा, असा तुमचा पारंपरिक (गैर)समज नसेल तर "झोहान'चा वाह्यातपणा आणि त्याचे चाळे तुमच्या पचनी पडतील. त्याच्या बिनधास्त करामती तुम्हाला मानवतील. झोहानला स्थल-काल, वय, सभ्यता यापैकी कसल्याच मर्यादा नाहीत. तो करतो शुद्ध फसवणूक आणि त्यातून निर्माण होते नॉनव्हेज हसवणूक. विधीनिषेधवगैरे सारखे शब्द फक्त शब्दकोशांचं वजन वाढविण्यासाठीच असतात. प्रत्यक्षात त्यांचा "तसा' उपयोग नसतो. म्हणूनच झोहानची बिनधास्त मस्ती काहींना मानवणार नाही. काहींना रुचणार नाही आणि काहींना चालणार नाही. त्यामुळे त्यांनी शहाण्यासारखं वागलेलं बरं. झोहानच्या भानगडीत न पडलेलंच बरं. "यू डोन्ट मेस विथ द झोहान'ही खरं तर नॉनव्हेज स्वीट करी. ती रांधताना दिग्दर्शक डेनिस दुगनने तिला दिली आहे सामाजिक-राजकीय अशांततेची फोडणी. ही अशांतता आहे अर्थातच मध्य-पूर्व आशियातील. या स्वीट करीची चव बिघडली आहे, ती या फोडणीमुळे, पण म्हणून हसवणुकीला गालबोट लागत नाही की बाधा येत नाही. अमेरिकेत बोकाळलेला आणि मध्य आशियातील सामाजिक शांतता बिघडवणारा चंगळवाद हाच खरा सर्वांचा शत्रू आणि दहशतवादी, त्याच्या अंतावर ही हसवणूक थांबते. इस्रायल आणि पॅलेस्टाईन यांच्यातील विळ्या-भोपळ्याचं नातं आणि मध्य-पूर्वेतील अशांतता हा खरं तर गंभीर राजकीय विषय. झोहानच्या चाळ्यांमध्ये त्याला केंद्रस्थानी ठेवणं असमर्थनीयच नव्हे; तर निरर्थक आणि मूर्खपणाचं आहे. हेअर स्टायलिस्ट होण्याची झोहान या इस्रायली सिक्रेट एजंटची इच्छा. त्यासाठी तो न्यूयॉर्कला येतो. तिथे कोको या नावाने वावरतो. कारण त्याला फॅंटम या पॅलेस्टिनी अतिरेक्‍याला पकडायचंय आणि आपण त्याच्याकडूनच ठार झाल्याचं भासवायचंय. "कोको' पॅलेस्टिनी तरुणीच्या सलूनमध्ये मोठ्या कष्टाने "काम' मिळवितो. हे "काम' करताना तो जे उपदव्याप आणि उचापती करतो त्याला सभ्य लोकांच्या भाषेत "मर्यादाभंग' असं म्हणतात. त्याच्या चाळ्यांनी एक होतं, "डालिया'चा बिझनेस भरभराटीस येतो. सलूनबाहेर भली-थोरली रांग लागते. या रांगेत कोण असतं? आणि त्यांना काय-काय करायचं असतं, हा तपशील उघड करणं हाही मर्यादाभंग ठरण्याची शक्‍यता असल्यानं इथंच थांबलेलं बरं. दिग्दर्शक डेनिस डुगन यांनी ही हसवणूक करताना ऍडम सॅंडलरसाठी आलेल्या त्याच्या चाहत्यांना खूष करून टाकलं आहे. ते सतत हसत कसे राहतील, त्यांचं लक्ष विचलित होणार नाही आणि विशेष म्हणजे त्यांना डोकं चालविण्याची उसंत मिळणार नाही, याची उत्तम बाडदास्त ठेवली आहे. "झोहान' हे एक शब्दशः पात्र आहे. त्याचे बिनधास्त चाळे आणि उचापती यावर केवळ सॅंडलरचाच हक्क. पचवायची तयारी असेल तर या नॉनव्हेज स्वीट करीचा आस्वाद बिनधास्त घ्या. </div><br /><div>- सिद्धार्थ ताराबाई</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-7178979903738404880?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-47745778519184896152009-01-07T17:48:00.002+05:302009-01-07T17:50:35.896+05:30<a href="http://1.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SWSeA6TX90I/AAAAAAAAADo/ofzpX7MEtO0/s1600-h/madagaskar.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5288525600927512386" style="DISPLAY: block; MARGIN: 0px auto 10px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand; HEIGHT: 200px; TEXT-ALIGN: center" alt="" src="http://1.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SWSeA6TX90I/AAAAAAAAADo/ofzpX7MEtO0/s320/madagaskar.jpg" border="0" /></a><br /><div>त्यांच्या उचापती खूप मजा आणतात आणि करामती श्‍वास रोखून धरतात. त्यांच्यातला जिव्हाळाही हेवा वाटवा असा. "प्रेम म्हणजे प्रेम असतं...' असं त्यांच्यातलं प्रेम. त्यांचं वागणं, त्यांचं जीव लावणं, एकमेकांच्या मदतीला धावून जाणं, हे सारंच अचंबित करतं. ज्यांच्याविषयी आपण हे म्हणतोय ती माणसं नाहीत; ते आहेत चार पायांचे प्राणी. ते एकमेकांशी बोलतात, रागावतात आणि परस्परांना समजूनही घेतात; अगदी माणसावाणी. त्यांच्या सुटकेची गोष्ट पाहताना आपण हरखूनही जातो आणि स्वतःला हरवूनही बसतो. म्हणून त्यांची नव्वद मिनिटांची सोबत हा आनंदाचा आणि विरंगुळ्याचा भाग ठरतो. ऍक्‍शन, थ्रिल आणि रोमान्स असा तिहेरी अनुभव हा ऍनिमेशनपट देतो. "मदागास्कर ः एस्केप टू आफ्रिका' या ऍनिमेशनपटातली मुख्य पात्र कोण तर ऍलेक्‍स (सिंह), मार्टी (झेब्रा), मेल्मन (जिराफ) आणि ग्लोरिया (पाणघोडी). ही पात्र म्हणजे शब्दशः पात्रंच. त्यांच्या सोबतीला उचापतखोर पेंग्विन, माकडं. त्यांचं विमान आफ्रिकेच्या जंगलात कोसळतं. तिथे त्यांना त्यांचे बिरादरीवाले भेटतात. मग काय ओळख, गळाभेट, इश्‍क, धूमधमाल. या साऱ्या प्राण्यांच्या हालचाली, त्यांच्यातले मानवीय पातळीवरचे व्यवहार, त्यांच्या क्रिया-प्रतिक्रिया हे सारंच अफलातून. त्यासाठी लेखक-दिग्दर्शकांनी घेतलेली मेहनतही बिनतोड. प्राण्यांच्या शारीररचनेचा, त्यांच्या नैसर्गिक रंगांचा आणि आकारांचा दृश्‍यरचनेसाठी केलेला कल्पक वापर अवर्णनीय. अंगावर काळे-पांढरे पट्टे मिरविणाऱ्या झेब्रयांच्या समूहनृत्याचे दृश्‍य केवळ लाजवाब. अशा अनेक प्राण्यांच्या अनेक समूहदृश्‍यांतून होणारी रंगांची उधळण लहानथोरांसह सर्वांनाच रिफ्रेश करून टाकते. आणखी एक महत्त्वाचं पात्र आपल्या लक्षात राहतं. खरं तर हे पात्र म्हणजे "पात्र'च आहे. ती आहे एक जख्ख आजीबाई. शिकारी बाई. ती आणि समस्त प्राणिविश्‍व यांच्यातलं हाडवैर आणि त्यातून निर्माण होणाऱ्या बारीकबारीक चकमकी धमाल उडवतात. आफ्रिकेतलं विस्तीर्ण माळरान. त्यावर कळपा-कळपाने विखुरलेले वैशिष्ट्यपूर्ण आणि विविध प्राणी. हे दृश्‍य डिस्कव्हरी किंवा ऍनिमल प्लॅनेटवर अधून-मधून आपण पाहतोच. ते इथंही आहे. ते पाहताना कॅमेऱ्याने टिपलेलं दृश्‍य पाहत असल्याचा भास होतो. असा वास्तवाचा आभास निर्माण करणारी अनेक दृश्‍ये या ऍनिमेशनपटात आहेत. ही दृश्‍ये आपल्या नजरेत मावत नाहीत. ती खिळवून ठेवतात. विमानाने आकाशात पेट घेतल्यानंतर त्याचा एक-एक पार्ट तुटणं, विमानात बसलेल्या ऍलेक्‍स, मार्टी, मेल्मन व ग्लोरिया यांची पाचावर धारण बसणं, तुटलेलं विमान जोडण्यासाठी पेंग्विननी शिकाऱ्यांची जीप पळवणं, माणसानं धरण बांधून पाणी अडविल्यामुळे पाण्यासाठीचा संघर्ष, तप्त लाव्हारसात जिराफाचा बळी देताना ग्लोरियाने त्याला वाचविणं ही सारी दृश्‍ये ऍक्‍शनपॅक्‍ड मनोरंजनाचा मसालेदार नमुनेच. जोडीला ग्लोरिया आणि मोटो मोटो (हिप्पो) यांच्यातला रोमान्स आणि ऍलेक्‍स व त्याचे आई-वडील यांच्यातली हळवी गळाभेटही आहे. कॉम्प्युटर "ऍनिमेटेड फिल्म' मुलांसाठीच असतात, असा बाळबोध गैरसमज आपण करून घेतो. पण या फिल्म बाळबोध नसतात हे फाईन्डिंग निमो, श्रेक, द लायन किंग, कुंग फू पांडा आदी ऍनिमेशनपटांनी सिद्ध केलं आहे. दुसरं म्हणजे या फिल्म कोणत्याही अन्य चित्रपटांपेक्षा कशाच्याच बाबतीत कमी नसतात. "मदागास्कर ः एस्केप टू आफ्रिका' हा ऍनिमेशनपट 2005च्या "मदागास्कर'चा सिक्वेल आहे. नावातली भौगोलिक तपशिलाची त्रुटी सोडली तर हा सिक्वेल अधिक सरस आहे. अशा चित्रपटांची ऍलर्जी असणाऱ्यांनी किमान आपल्या बच्चेकंपनीच्या आनंदात सहभागी व्हायला हरकत नाही. </div><br /><div>- सिद्धार्थ ताराबाई </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-4774577851918489615?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-53936144196347739732009-01-07T17:44:00.001+05:302009-01-07T17:46:31.150+05:30<a href="http://1.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SWSc7xIHS-I/AAAAAAAAADg/BVSAVPPONbI/s1600-h/outsourced.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5288524413053389794" style="FLOAT: right; MARGIN: 0px 0px 10px 10px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand; HEIGHT: 213px" alt="" src="http://1.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SWSc7xIHS-I/AAAAAAAAADg/BVSAVPPONbI/s320/outsourced.jpg" border="0" /></a><br /><div>ग्लोबलायझेशन हा आता परवलीचा शब्द झाला आहे. आऊटसोर्सिंग हे त्याचंच अपत्य. गेल्या काही वर्षांत अमेरिकेतल्या अनेक कंपन्यांनी कामगार स्वस्त मिळतो म्हणून भारतासारख्या देशांमध्ये आपली कॉलसेंटर्स उघडली. थोडक्‍यात त्यांना हवा असलेला लेबर त्यांनी स्वस्तात मिळवला, पण "चायना इज अनदर इंडिया' हे अशा कंपन्यांचं सध्याचं ब्रीद झालं आहे. कारण तिथला लेबर भारतापेक्षा स्वस्त आहे. कंपन्यांच्या या नव्या धोरणामुळे आणि मुळात आऊटसोर्सिंगमुळे निर्माण होणाऱ्या समस्येला स्पर्श करणारा, परक्‍या देशात ऍडजस्ट करताना एका "बॉस'ची कसरत टिपणारा आणि विरोधाभासावर तिरकसपणे बोलणारा "आऊटसोर्स्ड' हा नवा चित्रपट. विषयाची साधी-सोपी आणि नर्मविनोदी हाताळणी यामुळे हा चित्रपट गुंतवून ठेवतो. टेररिस्टमुळे लक्षात राहिलेली आणि त्यानंतर फारशी दृष्टीस न पडलेली आयेशा धारकर, जॉन हॅमिल्टन आणि असिफ बसरा या तिघांनीही हा चित्रपट संस्मरणीय केला आहे. अनेक चित्रपट महोत्सवांमध्ये त्याला मानसन्मान मिळाले आहेत. टॉडला त्याचा बॉस कंपनीच्या भारतातील कॉल सेंटर्समधील कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षण द्यायला मुंबईत पाठवतो. तेही त्याच्या इच्छेविरुद्ध. विमानतळाबाहेर पाय ठेवल्याठेवल्या टॉडला धक्‍क्‍यावर धक्के बसायला लागतात. त्याला "गिऱ्हाईक' बनविण्यासाठी टॅक्‍सीवाले टपलेले असतातच. तो कसाबसा निसटतो आणि दबा धरून उभ्या असलेल्या रिक्‍शावाल्याच्या तावडीत सापडतो. दिग्दर्शक जॉन जेफकॉट आणि त्याचा लेखक जॉर्ज विंग यांनी भारतीय मनोवृत्तीवर भाष्य करण्यासाठी "आऊटसोर्स्ड'च्या पटकथेमध्ये अशा अनेक जागा निर्माण केल्या आहेत. त्यातला तिरकसपणा पडद्यावर पुरेपूर जाणवतो. आऊटसोर्स्डमधलं पुरो हे पात्र जेव्हा "घारापुरी मुंबईपेक्षा स्वच्छ आहे' असं म्हणतं, तेव्हा कॅमेऱ्यात उघड्यावर रस्त्याच्या कडेला लघुशंका करणारी व्यक्ती दिसत असते! शब्दांचे उच्चार आणि गफलतीबद्दलही तेच. टॉड भारतात आल्यावर त्याच्या नावाचा उच्चार "टोड' होतो तसा इरेझरचाही रबर होतो. पण अमेरिकेत रबर म्हणजे कंडोम, हे टॉड सांगतो, तेव्हा या इरेझरचाही "तसा' उपयोग होतो का, असा प्रश्‍न विचारणारा महाभाग त्याच्या कॉलसेंटरमध्येच निघतो. परिस्थिती कितीही प्रतिकूल असली तरी तडजोड करून प्रसंगाला निभावून नेण्याच्या भारतीयांच्या वृत्तीवरही हा चित्रपट बोलतो. कॉलसेंटरमध्ये पुराचं पाणी भरतं आणि सगळी यंत्रणा ठप्प होते. पण ही यंत्रणा छपरावर हलवून तेथे काम सुरू केलं जातं. हे फक्त इथेच होऊ शकतं, असंही दिग्दर्शक सांगू इच्छितो. दिग्दर्शक ग्लोबलायझेशनच्या मोठ्या परिणामाला अधोरेखित करण्याबरोबरच ग्लोबलायझेशनमुळे आलेल्या चांगल्या गोष्टीही अखोरेखित करतो. अमेरिकी कंपनीचं कॉलसेंटर असल्याने पेहराव, वागणं-बोलणं याबद्दल आपण काही आडाखे आधीच बांधलेले असतात. पण "सर, मी भारतीय पेहरावात कामावर आलेली चालेल ना?' इथपासून "मी माझ्या टेबलसमोर देवाची प्रतिमा लावू का' इथपर्यंतचे अनेक प्रश्‍न टॉडसमोर उपस्थित होतात आणि टॉड त्यांना हवंतसं करण्याची मुभा देतो. त्यामुळे सर्व खुश तर होतातच, पण त्यांच्या कार्यक्षमतेवरही सकारात्मक परिणाम दिसून येतो. नव्या देशात वावरताना, नव्या संस्कृतीशी जुळवून घेताना, नव्या माणसांशी, त्यांच्या स्वभावांशी ऍडजस्ट करताना टॉडची तारांबळ उडते. कधीकधी त्याची अवस्था "जलबिन मछली' अशी होते. तो शौचालयात जातो तिथे भारतीय बैठकीवर नेमकं कसं बसावं हेच त्याला कळत नाही. हाताने खाणंही त्याला नीट जमत नाही. जॉश हॅमिल्टनने ही सगळी कसरत मस्त जमवून आणली आहे. त्यासाठी त्याच्या भोळसट चेहऱ्याचा त्याने छान उपयोग करून घेतला आहे. चित्रपटातली दुसरी व्यक्तिरेखा आहे ती पुरोची. पगारवाढीकडे डोळे लावून बसलेला आणि लग्न होणार की नाही अशा विवंचनेत असलेला टिपिकल भारतीय पगारदार असिफ बसरा या अभिनेत्याने छान उभा केला आहे. आपण कंपनीत खूप वर्षे काम केलं, खूप खस्ता खाल्ल्या, त्यामुळे आपल्याला धोका नाही, अशा भ्रमात राहण्याचे दिवस आता संपले. जसं वय वाढत जातं तशी नोकरीची हमी कमी-कमी होत जाते हा ग्लोबलायझेशनचा परिणाम. पुरोचंही तेच होतं. त्यामुळे आपल्या कंपनीचं कॉल सेंटर चीनमध्ये आऊटसोर्स्ड केलं जाणार असल्याचं टॉड जेव्हा सर्वांना सांगतो तेव्हा सर्वाधिक हादरतो तो पुरो. पगारवाढीवर आयुष्याचं गणित मांडणारा आणि मोठ्या पगाराअभावी स्थळ येत नसल्याने चाळिशी उलटली तरी अविवाहित असलेल्या पुरोचं आता काही खरं नसतं. भारतीय संस्कृतीचे संस्कार असलेल्या, बिंदीला तिसरा डोळा समजणाऱ्या आणि कोणतीही नवी गोष्ट पटकन आत्मसात करणाऱ्या भारतीय तरुणीच्या भूमिकेत आयेशा सहजसुंदर वावरली आहे. टॉड आणि आयेशा यांच्यातल्या प्रेमकहाणीला मात्र फारसा वाव नाही. सिद्धार्थ जाधवला छोट्याशा भूमिकेत पाहणं हा सुखद धक्का. एकूण कुरकुरीत आणि चटपटीत संवादातून, साध्या-साध्या दृश्‍यांतून, सरळ हाताळणीतून आऊटसोर्सिंगच्या प्रश्‍नांवर केलेली ही टिप्पणी आवर्जून दखल घ्यावी, अशी आहे.</div><br /><div><span class="">- सिद्धार्थ</span> ताराबाई </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-5393614419634773973?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-80666088551470748252008-12-30T22:42:00.001+05:302008-12-30T22:43:14.480+05:30<a href="http://4.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SVpWmUJKOfI/AAAAAAAAADY/g8XnoIqgf3I/s1600-h/iron-man-downey-jr.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5285632328914844146" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand; HEIGHT: 214px" alt="" src="http://4.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SVpWmUJKOfI/AAAAAAAAADY/g8XnoIqgf3I/s320/iron-man-downey-jr.jpg" border="0" /></a><br /><div>"स्पायडर मॅन'नंतर "आयर्न मॅन' या सुपरहीरोने मार्व्हल कॉमिक बुकाच्या पानांतून थेट पडद्यावर उडी घेतली आहे. सत्तरच्या दशकात स्टॅनली आणि लॅरी लिबर यांच्या कल्पनाविलासातून साकारलेला "आयर्न मॅन' जोन फावरेयू या दिग्दर्शकाने पडद्यावर आणला आहे. जगाचा विनाश करू पाहणाऱ्या खलप्रवृत्तींना नष्ट करण्याचे सामान्य माणसाचे प्रयत्न जिथे थिटे पडतात किंवा कुचकामी ठरतात तिथेच मग सुपरहीरो जन्म घेतो. हा सुपरहीरो म्हणजे कुठलीही दैवीशक्ती प्राप्त झालेला अतिमानव नाही, तर विज्ञानाच्या चमत्कारातून सिद्ध झालेला सामान्य माणूसच असतो. त्याच्या चिलखतामध्ये सगळं असतं. मिसाईल, रॉकेटस्‌, बुलेट्‌स. विशेष म्हणजे तो विमानाच्या वेगाने अवकाश पालथं घालू शकतो. "आयर्न मॅन'मध्ये चिलखताच्या आत आहे तो टोनी स्टार्क हा शस्रांस्र निर्माता. टोनी स्टार्क आणि त्याचा बिझनेस पार्टनर ओबेदिया स्टेन यांच्यातला चमत्कृतीपूर्ण, चित्तथरारक संघर्ष म्हणजे दोन आयर्न मॅनमधील युद्ध. या युद्धात अर्थातच नायट टोनी जिंकतो आणि खलनायक स्टेनचा विनाश होतो. दोन आयर्न मॅनमधील हे विनाशकारी युद्ध श्‍वास घ्यायचीही उसंत देत नाही. जोन फावरेयू यांनी चित्रपटाला आजच्या काळाचा संदर्भ दिला आहे. त्यासाठी दिग्दर्शक आपल्याला थेट अफगाणिस्तानच्या रखरखीत वाळवंटात घेऊन जातो. तिथे टोनीने बनविलेल्या विनाशकारी मिसाईलची चाचणी यशस्वी होते न होते तोच तालिबानी अतिरेकी टोनीचे अपहरण करून त्याला ओलीस ठेवतात आणि तशाच प्रकारचे विनाशकारी शस्र बनविण्याचं फर्मान सोडतात. अतिरेक्‍यांच्या गुहेतून सुटका करून घेण्यासाठी मिसाईलऐवजी टोनी यांत्रिक चिलखत बनवतो आणि तेथून सुटका करून घेतो. त्याच्या सुटकेचे हे दृश्‍य थराराचा परिसीमा गाठणारं आहे. टोनी स्टार्कची व्यक्तिरेखा साकारणाऱ्या रॉबर्ट डाऊनी (ज्यु) पुढे बाकीच्या व्यक्तिरेखा फिक्‍या वाटतात. किंबहुना रॉबर्ट डाऊनीने अन्य व्यक्तिरेखांना झाकोळून टाकलं आहे. अपवाद फक्त ओबेदिया स्टेनची व्यक्तिरेखा साकारणाऱ्या जेफ ब्रिजेसचा. टोनीला नामोहरम करण्यासाठी स्टेन अतिरेक्‍यांशी हातमिळवणी करतो. टोनीने तयार केलेल्या यांत्रिक चिलखतीचा अतिरेक्‍यांनी जमविलेले अवशेष जोडून तो अजस्र चिलखत तयार करतो. इकडे टोनी आपल्या प्रयोगशाळेत रात्रंदिवस खपतो आणि आधीच्यापेक्षा अतिप्रगत चिलखत बनवतो. टोनी आणि स्टेन या दोन "आयर्न मॅन'मधील शेवटचा संघर्ष कधी हवेत, तर कधी जमिनीवर होतो. टोनीने बनविलेले अतिप्रगत चिलखत म्हणजे अनेक वैज्ञानिक प्रयोगांतून तयार केलेलं यंत्रच आहे. त्याच्या करामती शब्दांत वर्णन करण्यापेक्षा पाहण्यात खरी मजा आहे. कॉमिकमधील सुपरहीरो किंवा अतिमानव हे मुलांना समोर ठेवून कल्पिलेले असतात; मात्र "आयर्न मॅन'ला पडद्यावर आणताना दिग्दर्शकाने तो मुलांसाठीचा चित्रपट होणार नाही, याची दक्षता घेतली आहे. "स्पायडर मॅन'ने जगभर जाळं टाकलं आणि बख्खळ कमाई केली. "आयर्न मॅन' काय करतो, ते पाहायचं. </div><br /><div>- सिद्धार्थ ताराबाई </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-8066608855147074825?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-59849212383506581922008-12-30T22:32:00.000+05:302008-12-30T22:34:04.390+05:30<a href="http://1.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SVpUcgESTJI/AAAAAAAAADI/8JJmdgG7MSM/s1600-h/tista.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5285629961293679762" style="FLOAT: right; MARGIN: 0px 0px 10px 10px; WIDTH: 198px; CURSOR: hand; HEIGHT: 320px" alt="" src="http://1.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SVpUcgESTJI/AAAAAAAAADI/8JJmdgG7MSM/s320/tista.jpg" border="0" /></a><br /><div>ति स्ता सेटलवाड नावाच्या बाईने पुन्हा एक वादळ अंगावर घेतलं आहे. तिने थेट नांदेडचा स्फोट आणि समझोता एक्‍स्प्रेसमधील स्फोटाचा संबंध जोडला आहे. दोन्ही स्फोटांतील स्फोटके सारखीच आहेत, असा तिचा दावा आहे. नांदेडच्या स्फोटामागील धागेदोरे शोधण्याचे काम "कन्सर्न सिटीझन्स इन्क्‍वायरी' या तिच्याच संस्थेने नेमलेल्या सत्यशोधन समितीने केले आहे. नांदेडचा स्फोट हा गॅस सिलिंडर्सचा स्फोट नव्हता; तर तो रासायनिक स्फोट होता, असा निष्कर्ष निवृत्त न्यायामूर्ती बी. जी. कोळसे-पाटील यांच्या अध्यक्षतेखालील या समितीने काढला आहे. नांदेड स्फोटाशी हिंदुत्ववादी संघटनांचा संबंध असल्याचे पुरावे सादर करून तिस्ता थांबली नाही तर तिने चौकशीची मागणीही केली आहे. समझोतामधील स्फोटाशी हिंदुत्ववादी संघटनांचाच संबंध असल्याकडेही तिचा रोख आहे. तिस्ता "कम्युनॅलिझम कॉम्बॅट' नावाचे नियतकालिक चालविते. ती मुळची पत्रकार-कार्यकर्ती. पण बोरूबहाद्दर किंवा बोलकी पत्रकार नाही, तर कृतीवर आधारलेली सामाजिक बांधिलकी ती मानते आणि जपतेही. 1992-93च्या दंगलीत ती इतर एनजीओवाल्यांप्रमाणे घरात बसून राहिली नाही. एकता ग्रुपच्या उदय मेहता, प्रा. राम पुनियानी, असगरअली इंजिनिअर यांच्यासोबत ती मुंबईतल्या दंगलग्रस्त भागात गेली. दंगलीने दुभंगलेली मने सांधण्याचे काम तिने केले. पत्रकार म्हणून मानवी हक्कांची पायमल्ली झालेल्या एखाद्या घटनेचा छडा लावताना ती केवळ रिपोर्ताज लिहीत नाही की "रिपोर्ट'च्या थप्प्यांवर थप्प्या लावत नाही. ती घटनेच्या मुळाशी जाते. पाळेमुळे खणून काढते. अन्यायग्रस्ताला न्याय मिळेपर्यंत त्याच्या खांद्याला खांदा लावून त्याच्या सोबत राहते. हिंदू-मुस्लिम दंगे असोत की दलित-अल्पसंख्यांकावरील अन्याय-अत्याचाराच्या घटना, ती थेट घटनेला भिडते. वस्तीत घुसते. तेथील लोकांशी बोलते. तळातल्या कार्यकर्त्यांची मदत घेते. त्यांच्यावर विश्‍वास टाकते. त्यांच्याच मदतीने सत्य शोधते आणि धक्कादायक निष्कर्ष समोर आणते. तिची काम करण्याची ही पद्धतच वादळांना आमंत्रण देते. पण या वादळांनी ती हेलपाटत नाही, की कोलमडून पडत नाही आणि प्रसिद्धीचा झोत अंगावर पडूनही ऊतू जात नाही. कारण यामागे आहे अन्यायाला वाचा फुटावी आणि अन्यायग्रस्ताला न्याय मिळावा यासाठीची तिची प्रामाणिक तळमळ. म्हणूनच नेटाने छडा लावलेल्या बेस्ट बेकरी प्रकरणातील मुख्य साक्षीदार जहीरा उलटल्यावरही तिस्ता निराश झाली नाही. सौदी अरेबियातून तिस्ताला निधी मिळतो इथपासून जगात भारताची प्रतिमा मलीन करण्यासाठी तिला पाकिस्तानकडून मदत मिळते, अशा प्रकारच्या अनेक आरोपांना ती पुरून उरली आहे. त्यामागे आहे ती तिची दूध का दूध और पानी का पानी करण्याची वृत्ती आ णि परिवर्तनवादी चळवळीतील सामान्य कार्यकर्त्यांचे पाठबळ. नांदेडच्या स्फोटांची चौकशी हिंदुत्ववादी संघटनांच्या चौकशीशिवाय पूर्ण होऊ शकत नाही, अशी भूमिका घेऊन तिस्ताने पुन्हा एक वादळ निर्माण केले आहे. आता या वादळात कोणकोण हेलपाटते ते कळेलच. </div><br /><div>-सिद्धार्थ ताराबाई गंगाराम </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-5984921238350658192?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-46877797652874303822008-12-30T22:20:00.000+05:302008-12-30T22:22:10.854+05:30ते रावे विचारवेध संमेलन नुकतंच पार पडलं. रायगड जिल्ह्यातल्या "वडघर' नावाच्या आडगावात. सानेगुरुजी राष्ट्रीय स्मारकाच्या निसर्गरम्य परिसरात. त्याआधी ते बारा गावचं पाणी प्यायलं. बारा गावचं पाणी प्यायल्यानंतर एक प्रकारचा बेरकीपणा किंवा प्रौढपणा येतो, असं म्हणतात. त्या अर्थाने यंदा त्याने एक-दोन मुद्दे वेशीवर टांगले. त्यावर फारशी चर्चा वगैरे झाली नाही, फक्त कार्यकर्त्यांच्या मनात वावटळ निर्माण केली. कदाचित त्या मुद्‌द्‌यांवर पुढल्या संमेलनात वादविवाद झडतीलही. निदान तशी अपेक्षा करायला हरकत नाही. अडीच-तीन दिवसांच्या संमेलनावर जागतिकीकरणाचे सावट पसरलेले. प्रत्येक विषयावरील परिसंवाद आणि व्याख्यानावर ग्लोबलायझेशनचे मळभ. जणू सर्व रस्त्यांचा "डेड एंड' ग्लोबलायझेशन! दिल्लीच्या जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठातील प्रा. अजित झा हे खमके निघाले. त्यांनी संमेलनाच्या मंडपात धीरगंभीर कार्यकर्त्यांच्या मनातलं मळभ दूर केलं. त्यांना नव्या वाटेवर आणून ठेवलं. ""ग्लोबलायझेशनचा डोलारा कधीही कोसळू शकतो, कारण त्याचा सामाजिक पायाच डळमळीत आहे'' ही जाणीव प्रा. झा यांनी कार्यकर्त्यांना दिली. संमेलनाच्या मंडपात उत्साह संचारला. प्रा. एन. डी. पाटील हेसुद्धा झा यांच्या मांडणीने प्रभावित झाले. मोहन हिराबाई हिरालाल यांनीही ग्लोबलायझेशनला शह देण्यासाठी "जय जगत'चा पर्याय सुचविला. "एनजीओं'चं करायचं काय? "विचारवेध'च्या विचारपीठावर अशासकीय संस्थांचा (एनजीओ) मुद्दाही उपस्थित झाला. तो उकरून काढण्याची आवश्‍यकता होतीच. सामाजिक कार्यकर्ते विलास सोनवणे यांनी ते काम केलं. परित्यक्तांसाठी काम करणाऱ्या संगमनेरच्या निशा शिवूरकर यांनी त्या मुद्द्याला आणखी धारदार बनवलं. चळवळीची संघर्षाची भूमिका मारण्याचं काम "एनजीओ'नी केल्याचं सत्य शिवूरकर यांनी व्यासपीठावरून सांगितलं. सोनवणे यांनीही नर्मदा बचाव आंदोलन ही "एनजीओंनी' चालविलेली चळवळ असल्याचा आरोप केला. त्यावर खुलासे आल,े पण ते तकलादू म्हणता येतील असे. खरं सांगायचं तर 15-20 वर्षांपूर्वी मुंबईत कुठे ना कुठे काही ना काही सुरू असे. विविध गट आपापल्या ताकदीवर कार्यक्रम राबवित. केव्हातरी एकत्र येऊन परिवर्तनाची भाषा बोलत. पथनाट्य करताना सफदर हाश्‍मींचा खून झाल्यानंतर मुंबईत ठिकठिकाणी पथनाट्यांची चळवळच उभी राहिली होती. त्याच सुमारास "एनजीओ'वाले डॉलर, पौंड खेळवत पंचतारांकित "समाजसेवे'ला वस्तीत घेऊन गेले. वस्तीवस्तीत राबणारे कार्यकर्ते एक-एक, दोन-दोन हजारांत त्यांना आयते मिळाले, पॅराप्रोफेशनल म्हणून. कार्यकर्त्यांची चूक काहीच नव्हती. कारण वस्तीत तलस्तरावर काम करणाऱ्या, बेंबीच्या देठापासून घोषणा देणाऱ्या कार्यकर्त्याला किमान त्याचं स्वतःचं पोट असतं, अशी जाणीव इतरांना होणे दुरापास्त होतं. (अर्थात याला काही अपवाद आहेत.) आज "एनजीओ'च्या कुबड्या घेतल्याशिवाय चळवळ होत नाही. चळवळीतल्या काही छोट्या-मोठ्या गटांनी "एनजीओ'वाल्यांचं मांडलिकत्व पत्करलं आहे. काहींच्या कळसूत्री बाहुल्या झाल्या आहेत. पण या "एनजीओ'चं करायचं काय, यावर आता नीट चर्चा व्हायला हवी आणि तीही "विचारवेध'सारख्या व्यासपीठावरून. "वंचित समूहांच्या चळवळी ः सद्यस्थिती आणि भवितव्य' या विषयाभोवती एकवटलेल्या विचारवेध संमेलनात चळवळ्या कार्यकर्त्यांना पुरेसा वेळ द्यायला हवा होता. त्यांच्या अडचणी अनंत, त्यांचे अनुभवविश्‍व समृद्ध. पण, त्यांच्या वाट्याला आली अवघी 15 मिनिटे. स्वतःला लिलावात विकणाऱ्या मजुरांच्या झुंडींना संघटित करणारा नागपूरचा विलास भोंगाडे, सीता-अहिल्येशी नातं सांगणाऱ्या परित्यक्तांना माणूस म्हणून जगता यावं, यासाठी धडपडणाऱ्या संगमनेरच्या निशा शिवूरकर, मुंबई परिसरातील कोळणींचा आवाज बुलंद करणाऱ्या सुशीला कार्डोझा, भटक्‍या विमुक्तांचा समावेश अनुसूचित जातींमध्ये व्हावा यासाठी झगडणारे व्यंकप्पा भोसले आणि "आमिष दिसलं की सापळा शोधा, तो मोडा आणि मग आमिषाचा फडशा पाडा' हा मंत्र गडचिरोली-चंद्रपूरमधील आदिवासींकडून शिकलेले मोहन हिराबाई हिरालाल, शोषित जनआंदोलनाचे ब्रायन लोबो, सुरेखा दळवी, उल्का महाजन ही सर्वच मंडळी कार्यकर्ते म्हणून वावरणारी. त्यांची स्वतःची निरीक्षणे, निष्कर्ष आहेत. ते मांडण्यासाठी "विचारवेध'सारखीच व्यासपीठे उपलब्ध व्हायला हवीत. संमेलनाचे स्वागताध्यक्ष डॉ. प्रदीप पाटकर यांनी स्वागतपर मनोगतात एका नव्या मुद्द्यावर प्रकाश टाकला, त्याची दखल घेतलीच पाहिजे. सामाजिक बदलाला मानसशास्त्र खूप साह्यभूत ठरू शकते. मानसशास्त्राने आपला तटस्थपणा आणि अभिजन वर्गाकडे असलेला कल सोडून मानवमुक्तीच्या लढ्यात उतरले पाहिजे, ही डॉ. पाटकरांची अपेक्षा रास्तच. ""वंचितांच्या चळवळींचे एकात्मीकरण झाले पाहिजे. चळवळीने राजकारणाशी फटकून वागता कामा नये, किंबहुना नवी राजकीय लढाई उभारण्याबरोबरच नवा राजकीय पर्यायही निर्माण करण्याची गरज आहे.'' संमेलनाध्यक्ष डॉ. यशवंत सुमंतांपासून दिल्लीचे प्रा. स्मितू कोठारी, विलास सोनावणे, निशा शिवूरकर, प्रा. अजित झा, संमेलनाचे उद्‌घाटक कवी अर्जुन डांगळे आदी सर्वांनी "विचारवेध'मध्ये व्यक्त केलेली ही अपेक्षाही कालसुसंगतच आहे. या संमेलनाचे वैशिष्ट्य म्हणजे नवथर तरुण-तरुणींची लक्षणीय उपस्थिती. तरुण पिढी अमक्‍या-तमक्‍यामुळे वाया गेल्याची हाकाटी सुरू असताना सामाजिक कामाला जोडून घेऊ इच्छिणाऱ्या अशा तरुण-तरुणींची "विचारवेध'मधील हजेरी हे मोठे आशादायी चित्र. अशा बोजड संमेलनांचं प्रयोजन कशासाठी, असा प्रश्‍न नेहमीच उपस्थित होत राहतो. कार्यकर्त्यांना विचार करायला थोडीशी उसंत मिळावी. विचारमंथन घडावं, शिबिरं-परिषदा-संमेलनांतून त्यांची वैचारिक बैठक तयार व्हावी, त्यांची नाव भरकटू नये, यासाठी अशा संमेलनांचं महत्त्व. विशेष म्हणजे ही अशी संमेलने फक्त महाराष्ट्रातच होतात, हे स्मितू कोठारी यांचे निरीक्षण म्हणूनच लक्षणीय ठरते. पूर्वी विषमता निर्मूलन परिषद व्हायची. त्या निमित्ताने चळवळी मंडळी एकत्र यायची. अनुभवांची देवाण-घेवाण व्हायची. चर्चा रंगायच्या. पण नंतर परिषद बंद पडली. आता कार्यकर्त्यांची शिबिरंही फारशी होताना दिसत नाहीत. त्यामुळेच "विचारवेध'ची जबाबदारी वाढली आहे. जाताजाता आणखी एक मुद्दा. संमेलनासाठी लाखो रुपये खर्च येतो. चळवळीतल्या गटांकडे एवढा पैसा नाही. मग नाईलाजाने ज्या व्यवस्थेविरुद्ध आपण व्यासपीठावरून तावातावाने बोलतो, त्यांच्याकडेच हात पसरायला लागतात. "एनजीओ'वाल्यांपुढे झोळ्या धराव्या लागतात. केव्हा तरी हे संपायला हवं. आता तरी चळवळीने स्वतःचा निधी उभारण्याचा प्रयत्न करायला हवा. ....<br />-सिद्धार्थ ताराबाई गंगाराम<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-4687779765287430382?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-57479814325806630652008-09-02T18:47:00.000+05:302008-09-08T16:47:34.674+05:30<a href="http://4.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SMUJZIokDQI/AAAAAAAAACI/FNAq1kOhkiU/s1600-h/wall-e-poster-2.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5243607668561808642" style="FLOAT: right; MARGIN: 0px 0px 10px 10px; CURSOR: hand" alt="" src="http://4.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SMUJZIokDQI/AAAAAAAAACI/FNAq1kOhkiU/s320/wall-e-poster-2.jpg" border="0" /></a><br /><div>तुमचं वय कितीही असो, तुमची आवड-अभिरुची काहीही असो, तुम्हाला चित्रपट हे माध्यम आवडो अगर नावडो, तुम्ही "वॉल-ई'ला भेटलंच पाहिजे. निदान माणूस नावाचा प्राणी पृथ्वीतलावर शिल्लक राहावा, असं तुम्हाला वाटत असेल, पृथ्वीचं डंपिंग ग्राऊंड होऊ नये अशी तुमची तळमळ असेल, पृथ्वीचा विनाश कुठंतरी थांबायला हवा यासाठी तुमची तगमग होत असेल, तुमच्या पुढच्या पिढ्यांचा भविष्यकाळ अंधःकारमय दिसत असेल तर वॉल-ई आणि ईव्हची ही हळुवार, तरल, काळजाला हात घालणारी आणि विध्वंसाकडे निघालेल्या, यंत्राचा गुलाम बनू पाहणाऱ्या माणसाला ताळ्यावर आणणारी, वास्तवाला थेट भिडणारी प्रेमकहाणी तुम्ही पाहायलाच हवी.<br /><br />तुम्ही "फाईंडिंग निमो' पाहिलाय? दिग्दर्शक ऍण्ड्य्रू स्टॅण्टनने या ऍनिमेशनपटातून एका माशाच्या सुटकेचं नाट्य रंगविलं आणि समुद्रसफरीतून पाण्याखालील विश्‍वाचं अफलातून दर्शन घडवलं. "वॉल-ईम'मध्ये तो आपल्याला भग्न वसुंधरेवरून अवकाश पोकळीत घेऊन जातो. पृथ्वीला प्रदूषणापासून वाचवलं नाही, तर शेकडो वर्षे अवकाशात राहणारे आणि सर्व दैनंदिन क्रिया "रोबो'च्या मदतीनं करणारे निव्वळ मांसाचे गोळे म्हणजे आपणच असू, असा धोक्‍याचा इशारा तो देतो. अर्थात हा इशारा कोरडा नाही, त्याला जोड आहे ती एका नितांत सुंदर प्रेमकथेची. "वॉल-ई'ची पटकथा स्टॅण्टन आणि जिम रेर्डनने लिहिली आहे. ती इतकी सरळ, बांधेसूद आणि अनेक नजाकतींनी नटलेली आहे की ती आपल्याला सहजपणे गुंतवत नेते आणि चित्रपट संपला आहे, श्रेयनामावली सुरू झाली आहे याची जाणीव होऊनही आपण त्याच्या प्रभावाखाली त्याच अवस्थेतच राहतो.<br /><br />विध्वंसानंतर तब्बल 700 वर्षे लोटली आहेत. पृथ्वीवर फक्त डेब्रिस, माती आणि धुळीचं साम्राज्य सोडलं तर आता काहीही शिल्लक नाही. आपल्या अतिप्रगत मेंदूचा वापर करून माणसाने हे विश्‍व घडवलं आणि बिघडवलंही. त्यानेच वसुंधरेला भग्नावस्थेत ढकललं. आता उरलेत ते केवळ ढिगारे, इमारतींचे भग्नावशेष; इथे पूर्वी माणसं राहत होती असं सांगणारे. पृथ्वीवर राहण्यालायक वातावरणच उरलं नाही. त्यामुळे सगळी मानवजात अवकाश पोकळीतील अवाढव्य आणि सुसज्ज अशा अवकाशयानात पाच वर्षांच्या बोलीवर राहावयास गेली आहे; पण पाचपन्नास नव्हे, तर 700 वर्षे झाली, पृथ्वीवर परत जाण्यायोग्य परिस्थितीच निर्माण होऊ शकली नाही. वॉल-ईचे हजारो वंशज पृथ्वीवरील प्रदूषण हटविता-हटविता जागेवर बसले. बिचारा वॉल-ई एकटाच उरला आहे. न थकता पृथ्वीवरची घाण साफ करतो आहे. त्याला सोबत आहे ती एका निरुपयोगी झुरळाची. माणसाने स्वतःच्या चुकीमुळे उद्या पृथ्वीवरची सजीवसृष्टी नष्ट केलीच तर एक सजीव मात्र तो नष्ट करू शकणार नाही, तो म्हणजे झुरळ, हे वैज्ञानिक सत्य तो अधोरेखित करतो. स्वतःच्या मुळावर उठलेल्या माणसाला वाकुल्या दाखवणारा हा कीटक क्षुल्लक असला तरी माणूसच त्याच्यापुढे क्षुल्लक ठरतो, असं सांगण्यासाठी झुरळाचा केलेला प्रतीकात्मक वापर अप्रतिम.<br /><br />हा वॉल-ई म्हणजे माणूस असणं अशक्‍य. मग आहे तरी कोण? (थअङङ-ए अर्थात थरीींश अश्रश्रेलरींळेप ङेरव ङळषींशी- एरीींह उश्ररीी) संगणकावर ऍनिमेशनच्या तंत्राने निर्माण केलेलं एक अफालातून पात्र. एरवी पटकथेत व्यक्तिचित्रणाच्या नावाने बोंब असली तर एकूण सिनेमाचा शिमगा होतो. इथे तर मुख्य पात्र मनुष्येत्तर आहे. तरीही त्याच्या हालचाली यांत्रिकपणे होत नाहीत, हीच तर गंमत आहे. त्याच्या प्रत्येक हालचालीत एक प्रकारची लय, समन्वय आहे. त्या इतक्‍या कल्पक, रंजक आणि अस्सल आहेत की त्यांतून कधी हास्याचे फवारे उडतात, तर कधी धबधबे कोसळतात आणि आपल्याला अंतर्मुखही करतात.<br />वर्षानुवर्षे एकाकी असलेऱ्या "वॉल-ई'च्या रखरखीत जीवनात "इव्ह' येते. या प्रेमकथेत प्रथम पाहिल्यानंतर कलिजा खल्लास होणं, नजरानजर, घालमेल, हसणं, लाजणं, मुरडणं, नजरेनं बोलणं वगैरे भावना आणि धुळीच्या वादळातून, जीवारच्या संकटातून इव्हला वाचविण्यासाठीची या प्रेमविराची धडपड, तगमग, ऍण्ड्य्रू स्टॅण्टन यांनी साधलेली ही किमया अचंबित करते.<br />"इव्ह'च्या काळजीने तिला घेऊन जाणाऱ्या स्पेस शटलला पकडून वॉल-ई अवकाशयानात प्रवेश करतो. तेथील मांसाचे गोळे होऊन पडलेली माणसे, त्यांची "सेवा' करणारे रोबो हे सगळं पाहिल्यावर वॉल-ई बावरून जातो. त्याची त्रेधा, त्याचं बुजरेपण यातून जी धमाल उडते तीही मस्तच. मानवी भावभावनांचा इतका संमिश्र आणि गुंतागुंतीचा आविष्कार घडविणे एखाद्या कसलेल्या नटालाही अशक्‍य व्हावं.<br /><br />चित्रपटाचा शेवट सुखान्त आणि शोकात्मही आहे. पण तो तसा असण्यामागे मोठी गुंतागुंत आहे. पृथ्वीवरील अवशेषांमध्ये वॉल-ईला सापडलेला एक बीजांकुर म्हणजे मनुष्य जातीसाठी आशेचा किरण आणि इव्ह व "वॉल-ई'मधील प्रेमांकुर. पृथ्वी ते अवकाश आणि अवकाश ते पुन्हा पृथ्वी असा त्याचा नाट्यमय आणि संघर्षमय प्रवास हा मनुष्यप्राण्याच्या अस्तित्वाशी निगडित असल्याने या सिनेमाला टाळणं म्हणजे स्वतःची फसवणूक.<br /><br />- सिद्धार्थ ताराबाई</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-5747981432580663065?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-69363303003668801372008-06-18T01:30:00.001+05:302008-09-08T16:59:41.815+05:30<a href="http://1.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SMUMN_7GlUI/AAAAAAAAACQ/-CZw3QJHNR4/s1600-h/narnia_2_prince_caspian.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5243610775779972418" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://1.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SMUMN_7GlUI/AAAAAAAAACQ/-CZw3QJHNR4/s320/narnia_2_prince_caspian.jpg" border="0" /></a><br /><div>अद्‌भुत, जादूई विश्‍व हॅरी पॉटरच्या जन्माच्या किती तरी आधी सी. एस. लेव्हीस यांच्या अचाट कल्पनाविलासातून अवतरलं. त्याला आता अर्धशतक लोटलं. अवघ्या पाच वर्षांच्या काळात लेव्हीस यांची सात कादंबऱ्यांची सिरीज प्रकाशित झाली. त्यांच्या मेंदूतून निघालेल्या या चमत्कारिक विश्‍वाने सर्वांवर गारूड केलं. नार्नियाच्या लक्षावधी प्रती खपल्या. जवळपास पन्नास भाषांनी "नार्निया'ला आपलंसं केलं. रेडिओ, दूरचित्रवाणी, रंगमंच, सिनेमा, संगीत, ऑडिओ बुक, व्हिडीओ गेम आदी सर्वच माध्यमांमध्ये "नार्निया'ने धुमाकूळ घातला. जो या विश्‍वात गेला तो तिथेच रमला, त्याचा होऊन गेला. अगदी लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत."नार्निया'चं मोठ्या पडद्यावरील आगमन खरं म्हणजे उशिराच झालं. "नार्निया'वरील पहिला चित्रपट 2005 मध्ये प्रदर्शित झाला. तो जगभरातल्या सर्वच प्रेक्षकांनी अक्षरशः डोक्‍यावर घेतला. एखादा चित्रपट लोकांना आवडतो, पण समीक्षक मात्र त्याला झोडपून काढतात. सेन्ट पर्सेन्ट फॅण्टसी असूनही नार्नियाच्या बाबतीत तसं घडलं नाही. बहुतेक समीक्षकांनीही दिग्दर्शक ऍण्ड्रयू ऍडमसनची पाठ थोपटली. लेव्हीस यांचे अद्‌भुत विश्‍व पुस्तकाच्या पानांमधून पडद्यावर जिवंत करण्याचं आव्हान ऍडमसनने अगदी लीलया पेललं होतं. त्यासाठी त्याने ढोरमेहनतही घेतली. या पहिल्या-वहिल्या चित्रपटाचं नाव होतं "द क्रॉनिकल्स ऑफ नार्निया : द लायन, द विच ऍण्ड द वॉर्डरोब'. या सिरीजमधल्या दुसऱ्या चित्रपटाची आस तेव्हापासूनच "नार्निया'च्या प्रेक्षकांना लागली होती. चित्रपट "द क्रॉनिकल्स ऑफ नार्निया : प्रिन्स कॅस्पियन' एकाच वेळी जगभरात झळकला आहे. आधीच्या चित्रपटापेक्षा अधिक सरस."अस्लान'च्या हाती सर्व कारभार सोपवून ती चौघं भावंडं "नार्निया'तून परतल्याला आता शेकडो वर्षे लोटली आहेत. त्या अद्‌भुत विश्‍वातली 1300 वर्षे म्हणजे प्रत्यक्षातलं एक वर्ष. नार्नियाचा खरा वारसदार प्रिन्स कॅस्पियन असताना त्याला बंदी बनवून नार्नियावर एव्हिल मिराजनं कब्जा केलाय. त्याची जुलमी राजवट बिनबोभाट सुरू आहे. ती उलथून टाकण्यासाठी ल्युसी, एडमंड, पीटर आणि सुसान नार्नियात प्रवेश करतात. अत्यंत देखण्या, डोळ्यांचं पारणं फेडणाऱ्या नार्नियाची दुनिया अद्‌भुतानं भारलेली आहे. नार्नियाच्या विश्‍वात आहेत, बोलणारे आणि लढणारे ड्‌वार्फ, मनुष्य आणि घोड्याचं मिश्रण असलेले सेण्टॉर्स, मिनोटॉर्स, उडणारे ग्रिफोन्स, संगणकीय करामतीतून साकारलेले रिपिचीप आणि तलवारबाजीत तरबेज असलेले उंदीर. या दुनियेतले प्राणी, पक्षी बोलतात, आपल्या भावभावना व्यक्त करतात. मनुष्याशी संवाद साधतात. वृक्ष युद्धात भाग घेतात, शत्रूला सळो की पळो करून सोडतात. नदीचा प्रवाह रूप धारण करतो आणि आपल्या अक्राळविक्राळ देहाने मिराजच्या सैन्याचा परतीचा सेतू उखडून टाकतो. त्याची दाणादाण उडवितो. शेवटी हजारो वर्षांपूर्वी या भूमीचा राजा असलेला अस्लान हा डौलदार सिंहही युद्धभूमीवर अवतरतो. या सगळ्या मंडळींना शांतता हवी असते आणि नार्नियाचा राजा म्हणून प्रिन्स कॅस्पियनकडे राज्याचा कारभार सोपवायचा असतो. ही मोहीम फत्ते केल्यानंतरच नार्नियन्सच्या मदतीसाठी आलेली ल्युसी, एडमंड, पीटर आणि सुसान ही भावंड प्रत्यक्षातल्या जगात परतणार असतात. कल्पनेला बांध घालता येत नाही. मर्यादा तर तिला मान्यच नसतात. ती एकदा का डोक्‍यात आली की तिला शेकडो धुमारे फुटतात. हजारो वाटांवरून ती सुसाट धावत सुटते. अचूक शब्दांत, चित्रशैलीत किवा अगदी चित्रलिपीत तिला पकडणं हे प्रतिभावंतांपुढचं आव्हान असतं. "द क्रॉनिकल्स ऑफ नार्निया : प्रिन्स कॅस्पियन' या नार्निया सिरीजमधल्या दुसऱ्या अफलातून "फॅण्टसी'ला पडद्यावर आणतानाही ऍण्ड्रयू ऍडमसननं कमाल केली आहे. चित्रपटाचा क्‍लायमॅक्‍स साधणारं घनघोर युद्ध म्हणजे वास्तव आणि कल्पनाविलास यांच्यातली सीमारेषा धुसर करणारी आणि डोळे विस्फारून टाकणारी एकापेक्षा एक दृश्‍यरचना. युद्धाच्या या प्रसंगासाठी दोन हजार लोकांचा जमाव वापरण्यात आला. विशाल हिरव्यागार माळरानावर घडणाऱ्या या युद्धाचं दृश्‍य अनेक स्पेशल इफेक्‍ट आणि मती गुंग करणाऱ्या संगणकीय चमत्कारांनी खच्चून भरलेलं आहे. एखादी मनुष्य व्यक्तिरेखा पडद्यावर हुबेहुब साकारताना अनेक पटकथाकार आणि दिग्दर्शकांचा तोल ढळतो. इथे तर कल्पनाविलासातून जिवंत झालेल्या प्राण्यांच्या व्यक्तिरेखाही तितक्‍याच ताकदीनं उभ्या करण्याचं अवघड काम ऍडमसनने केलं आहे. ल्युसी, एडमंड, पीटर आणि सुसान यांच्या व्यक्तिरेखा साकारणारे अनुक्रमे जॉर्जी हेन्ले, स्कण्डर केन्स, विल्यम सॉस्ले आणि ऍना पॉपलवेल या मुलांनीही कमाल केली आहे. बेन बर्नेसचा प्रिन्स कॅस्पियनही तोडीसतोड. मुलांना बेहद्द आवडेलच, पण मोठ्यांनाही गुंतवून ठेवील. नार्नियाच्या या दुनियेत जायलाच हवं.<br />- सिद्धार्थ ताराबाई</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-6936330300366880137?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-7784430944656043982008-04-20T18:50:00.001+05:302008-12-09T08:16:08.528+05:30<a href="http://4.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SAtMqS4Z33I/AAAAAAAAABU/-7t3mTq0UHI/s1600-h/freddy___sarah_bolger.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5191327284981260146" style="FLOAT: right; MARGIN: 0px 0px 10px 10px; CURSOR: hand" alt="" src="http://4.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/SAtMqS4Z33I/AAAAAAAAABU/-7t3mTq0UHI/s320/freddy___sarah_bolger.jpg" border="0" /></a><br /><div>परीक्षा संपली, सुटी पडलीय. मुलांचा "व्यक्तिमत्त्व विकास' होलसेलमध्ये घडवणाऱ्या संस्थांनी डोकी वर काढलीत. त्यांच्या जाहिराती आणि वर्तमानपत्रात प्रसिद्ध होणाऱ्या बातम्यांचा पाऊस सुरू झालाय. पदभ्रमण, गिरीभ्रमण, पक्षी निरीक्षण, प्राणी निरीक्षण, नाट्य, नृत्य, चित्र, शिल्प, हस्ताक्षर अशा नाना तऱ्हेच्या शिबिरांचा मारा होतोय. "अमक्‍या संस्थेचं शिबिर चांगलं असतं बरं का, तिकडेच जा.' छे! छे! "त्यापेक्षा तू तमक्‍या संस्थेच्या कॅम्पला जा, तो शेजारचा मोरू बघ दरवर्षी तिथेच जातो.' असे सल्ल्यावर प्रतिसल्ले सुरू आहेत. शाळा सुरू असताना कार्टून फिल्म पाहावी, तर आता परीक्षा जवळ आली, पिक्‍चर पाहायला जावं तर परीक्षा संपली का? आणि आता परीक्षा संपली तर शिबिरांची भूतं. किती नाटकं, पिक्‍चर येत असतात सुटीत! सिनेमा-नाटकांपेक्षा व्यक्तिमत्त्व विकासवाल्यांची शिबिरं बसतात मानगुटीवर. वैताग नुसता! </div><br /><div><span class=""></span></div><br /><div>तिकडे न्यूयॉर्कपासून दूर आर्थर स्पायडरविक पणजोबांच्या हवेलीवर ग्रेस कुटुंबातील बच्चे कंपनी आपल्या आईसह दाखल झाली आहे. सुट्टीत धमाल करायची असं त्यांनी ठरवलं खरं, पण तिथे पोचल्यावर मात्र त्यांची पाचावर धारण बसते. सायमन, जॅरेड आणि त्यांची बहीण मॅल्लरी यांना तिथे दबा धरून बसलेल्या जीवजंतूंशी सामना करावा लागतो आणि सुरू होतो थरार, साहस यांचा सिलसिला. डोळ्यांनी न दिसणारे जीव आणि ही तिघं भावंडं यांच्यातला हा जीवनमरणाच्या सीमारेषेवरचा संघर्ष. उचापती करताकरता जॅरेडला हवेलीभोवती असलेल्या सूक्ष्म चित्रविचित्र जीवांचं अस्तित्व जाणवतं. त्यांच्याविषयी शास्त्रशुद्ध माहिती देणारं आर्थर पणजोबांनी लिहिलेलं पुस्तकही नंतर त्याच्या हाती लागतं. हे पुस्तक म्हणजे माणसाच्या पाचवीला पुजलेल्या आणि सतत त्याच्यावर हल्ला करायला टपून बसलेल्या जीवजंतूंची कुंडलीच. जॅरेडला हवेलीत फिरताफिरता थिम्ब्लेटॅक भेटतो. हा जीव जॅरेडला अदृश्‍य जीवांची आणखी माहिती देतो. त्याचबरोबर आर्थर पणजोबांनी हवेलीभोवती आखलेल्या सुरक्षा कवचाविषयीही सांगतो. इतकंच नव्हे तर हे सूक्ष्म जीव पाहण्यासाठी त्याला छिद्र असलेला विशिष्ट दगडही देतो.पुस्तक ताब्यात घेण्यासाठी हल्ला करणारे चित्रविचित्र सूक्ष्म जीव आणि स्वतःचं रूप सतत बदलणारा त्यांचा म्होरक्‍या यांच्याशी जॅरेड लढतो. आपली बहीण मॅल्लरी आणि जुळा भाऊ सायमन यांना वाचवतो. जॅरेड आणि सायमन हे जुळे भाऊ; पण परस्पर विरुद्ध स्वभावाचे. सायमन शांत तर जॅरेड खट्याळ, उचापतखोर. फ्रेडी हायमोअर हा बालकलाकार या परस्परविरोधी भूमिकांमध्ये सहज वावरला आहे. "ऑगस्ट रश'मधली त्याची भूमिकाही अशीच मनात घर करून बसली आहे. </div><br /><div><span class=""></span></div><br /><div>मुलांच्या कल्पनांना क्षितिज नसतं. त्या अथांग असतात. अफाट पसरलेल्या त्यांच्या कल्पनाविश्‍वात बुडी मारून मोठ्यांना केवळ मोजक्‍याच गोष्टी बाहेर काढता येतात. "द स्पायडरविक क्रॉनिकल्स' या चित्रपटात संगणकीय तंत्राने निर्माण केलेला अंगठ्याएवढा जीवही असाच मुलांच्या कल्पनाविश्‍वात राहणारा प्राणी आहे. कुठेही सहज लपणारा, टुणकन उड्या मारणारा आणि मधाच्या बाटल्या घशाखाली ओतणारा हा जीव मुलांचं मस्त मनोरंजन तर करतोच, शिवाय त्याच्या वावरण्यातून विनोदनिर्मिती होते ती वेगळीच. तिन्ही भावंडांना आर्थर पणजोबांकडे आपल्या पाठीवर बसवून घेऊन जाणारा ग्रिफीन हाही मुलांच्या कल्पनाविश्‍वातला प्राणी आहे. ग्रिफीनच्या पाठीवर बसून केलेल्या प्रवासाचं जवळपास एक मिनिटाचं हे दृश्‍य म्हणजे साहसाचं अत्युच्च शिखरच. संगणकीय तंत्र आणि स्पेशस इफेक्‍ट्‌स यामुळे श्‍वास रोखून धरावा की डोळ्यांचं पारणं फेडून घ्यावं, अशा कात्रीत हे दृश्‍य आपल्याला पकडतं. सूक्ष्म जीवांच्या म्होरक्‍याला मारण्यासाठी टॉमॅटोच्या रसाचा केलेला वापरही कल्पक आहे. ऍनिमेशनच्या तंत्राने जिवंत केलेले जीव, स्पेशल इफेक्‍ट्‌सचा वापर यामुळे "स्पायडरविक क्रॉनिकल'ही परिकथा जीवघेणी आणि देखणी झाली आहे. मुलांना ती निश्‍चितच आवडेल. </div><div></div><br /><div>-सिद्धार्थ <span class="">ताराबाई </span></div><div><span class=""></span><span class=""></span> </div><div><span class="">दिग्दर्शक ः</span> मार्क वॉटर्स</div><div>कलाकार ः फ्रेडी हायमोअर, सारा बोल्गर. </div><div>(सौजन्य ः दै. सकाळ, 20 एप्रिल 08) </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-778443094465604398?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-24323090644345795392008-04-05T20:38:00.002+05:302008-12-09T08:16:08.641+05:30<a href="http://3.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/R_egqU9UioI/AAAAAAAAABM/S520n30fkk8/s1600-h/eye.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5185790144981273218" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://3.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/R_egqU9UioI/AAAAAAAAABM/S520n30fkk8/s320/eye.jpg" border="0" /></a><br /><div>ज्या डोळ्यांनी आपण सृष्टीचं शाश्‍वत सौंदर्य अनुभवतो, स्वप्नांच्या दुनियेत रमतो, त्या डोळ्यांनी अतिमानवी आकृत्या दिसू लागल्या, भयचकीत करणाऱ्या सावल्या दिसू लागल्या, भविष्यातील अघटिताची दृश्‍यं दिसू लागली, मृत्यूचं थैमान दिसू लागलं तर? त्यातही नेत्रपटलाच्या शस्त्रक्रियेनंतर नव्याने दृष्टी मिळालेल्या व्यक्तीच्या बाबतीत असं घडू लागलं तर? तिला मिळालेली दृष्टी वरदान नव्हे; शाप ठरतो. "द आय'मध्ये सिडनी वेल्स या तरुणीचंही तसंच झालं आहे. दृष्टी मिळाल्यानंतर तिच्या आयुष्यात प्रकाशाऐवजी अंधकारच येतो. शस्त्रक्रियेनंतर ती जेव्हा हळहळू डोळे उघडते तेव्हा "मला डोळे देणारा दाता कोण,' असा प्रश्‍न ती विचारते. दिग्दर्शकाने तिथेच चित्रपटात पुढे काय घडणार आहे, याविषयीची उत्सुकता निर्माण केली आहे. तिचा प्रश्‍न म्हणजे चित्रपटातील रहस्याचा शोध घेण्यासाठी योजलेली क्‍लृप्ती आहे. पुढे मग सिडनी तिच्या नव्या "दृष्टी'ने जे काही पाहते आणि दिग्दर्शक पडद्यावर आपल्याला जे दाखवतो त्यातून मनोरंजनाचा आनंद घेण्यासाठी आलेला भयपटाचा प्रेक्षक समाधानी होतो. </div><br /><div><span class=""></span></div><div>बीभत्स, किळसवाण्या दृश्‍यांची मालिका नाही, की भयपटात सर्रास घुसडण्यात येणारी कामूक दृश्‍ये नाहीत. नव्या दृष्टीने जग पाहताना निद्राधीन अवस्थेत होणारे चित्रविचित्र भास, जागेपणी दिसणाऱ्या मानवी आकाराच्या अंधूक आकृत्या आणि सावल्या, त्यांचं भीतिदायक अस्तित्व आणि त्यातून घडणाऱ्या घटना काळजाचा ठोका चुकवितात. सिडनीला दृष्टी प्राप्त झाल्यानंतर पहिल्याच रात्री तिच्या डोळ्यासमोर शेजारच्या एका रुग्णाला एक सावली हात धरून आपल्यासोबत घेऊन जाते. सिडनी मात्र त्या रुग्णाला असहायपणे हाक मारत राहते...सिडनीची मैत्रीण बनलेली आणि ब्रेन ट्युमरची रुग्ण असलेली एक गोड मुलगी तिचा निरोप घेते. सिडनी जीवाच्या आकांताने तिच्या मागे धावते. तोपर्यंत ती आकृती तिला घेऊन लुप्त होते. सतत होणारे भास, त्या भासांचा कुठेतरी वास्तवाशी असलेला संबंध, अनेकदा त्या सावल्यांचं भयकारी वावरणं आणि जोडीला भविष्यातील भयंकर घटनांची चाहूल यामुळे भीतीने नखशिखांत गळून जाणारी सिडनी, नव्या डोळ्यांनी जे दिसतं ते टाळण्यासाठी स्वतःला पुन्हा अंधार कोठडीत कोंडून घेऊ पाहणारी हतबल सिडनी, आरशात डोकावताच स्वतःऐवजी ऍनाचा चेहरा दिसल्यानंतर भयाने थरथरणारी किंवा जिच्या डोळ्यांनी आपण पुन्हा हे जग पाहतो आहोत, तिच्यावर ओढवलेली परिस्थिती माहीत झाल्यानंतर कळवळून जाणारी सिडनी; व्हायोलिनवादक तरुणीच्या आयुष्यातील दुष्टचक्र आणि त्यात होरपळून निघणारं तिचं जगणं जेसिका अल्बाने मुद्राभिनयातून लक्षणीय केलं आहे. </div><div><span class=""></span></div><br /><div>चित्रपट सुरू होतो तेव्हा दिग्दर्शक एक दृश्‍य दाखवितो. सिडनी रात्री आपल्या घराच्या खिडकीत उभी आहे. कॅमेरा हळहळू अथांग पसरलेलं शहर कवेत घेत जातो. त्या शहराला फुटलेले, अंधारात लुकलुकणारे असंख्य नेत्र आणि एका घराच्या खिडकीत शहराकडे निरर्थक पाहणाऱ्या दृष्टिहीन सिडनीचे डोळे अलगद त्या अगणित डोळ्यांमध्ये हरवून जातात...सिडनीचे सामान्यातलं सामान्यत्व दिग्दर्शक चित्रित करतो. </div><div><span class=""></span></div><br /><div>जिच्या डोळ्यांनी सिडनी हे जग पाहू शकली त्या ऍना ख्रिस्टिनाचा शोध सिडनी आणि तिचा मानसोपचारतज्ज्ञ मित्र घेतो. मेक्‍सिकोतल्या त्या लहानशा गावात आता ऍनाची आई आहे. गावावर येऊ घातलेल्या संकटाची चाहूल ऍनाला लागते, पण तिचं कोणीच ऐकत नाही. एका भयंकर आगीत अख्खं गाव खाक होतं. ऍनाचं घर गावापासून दूर असल्याने ती आणि तिची आई मात्र वाचते. हे सगळं आपल्यामुळेच घडलं, असं समजून ऍना स्वतःला संपविते. दिग्दर्शक अप्रत्यक्षपणे "ऍना' नावाच्या संवेदनशील तरुणीची व्यक्तिरेखा उभी करतो. सिडनीनं आरशात पाहिल्यानंतरचं दृश्‍य सोडलं, तर ऍना कुठंही वावरताना दिसत नाही. पण तिचं अस्तित्व मात्र जाणवत राहतं ते अगदी सिडनी पुन्हा दृष्टिहीन होईपर्यंतच्या अखेरच्या दृश्‍यापर्यंत. </div><div><span class=""></span></div><div><span class=""></span> </div><div>चित्रपटात वारंवार आगीत सापडलेल्या आकांत करणाऱ्या निरागस मुलीचं दृश्‍य दिसतं. त्यामागील गूढ शेवटच्या दृश्‍यापर्यंत दिग्दर्शकाने लपवून ठेवलं आहे. प्रेक्षकाच्या मानगुटीवर भीतीचं भूत बसवून अनपेक्षित धक्का देणं आणि भयाला आणखी गडद करण्यासाठी ध्वनीचा प्रभावी वापर, यामुळे दिग्दर्शकाला अंगावर शहारे आणणारी किळसवाणी दृश्‍ये दाखविण्याची आवश्‍यकता वाटली नाही. </div><br /><div><span class=""></span></div><div>चीनच्या पॅग बंधूनी 2002 मध्ये काढलेल्या या चित्रपटाचे दोन रिमेक काढण्याचा मोह खुद्द त्यांनाही आवरता आला नाही. त्यांनी "द आय 2' आणि "द आय 10' या नावाने दोन चित्रपट काढले. हिंदीतला ऊर्मिला मातोंडकरचा "नैना' हाही त्याचाच रिमेक. हॉलीवूडवाल्यांनाही या डोळ्यांची भूरळ पडली. पात्रांची नावं, ठिकाणं, कलाकार, काही दृश्‍ये वगळली तर सगळं सेम टू सेम, पण मनोरंजनाच्या मापदंडांना उतरणारं.</div><br /><div>दिग्दर्शक ः डेव्हिड मोऱ्यू, कलाकार ः जेसिका अल्बा, अलेसांद्रो निवोला</div><div><span class=""></span>-सिद्धार्थ <span class="">ताराबाई </span>("सकाळ' ः 6 एप्रिल 2008) </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-2432309064434579539?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-67797826048868626012008-03-18T22:54:00.000+05:302008-03-24T21:24:00.743+05:30पोटी मुलगी जन्माला आल्याने नवऱ्याचे घर सोडावे लागलेल्या "संजिदा'ने मालाडला हॅण्ड एम्ब्रॉयडरीचे एक युनिट चालवता चालवता सामाजिक बांधिलकीही जपली आहे. तिला तिच्या बहिणीचीही तेवढीच तोलामोलाची साथ मिळते आहे. या दोघींची गोष्ट...<br /><p>ही गोष्ट आहे दोघींची. त्यातही संजिदाची अधिक. दोघीही सख्ख्या बहिणी. तितक्‍याच सख्ख्या मैत्रिणीही. दोघींच्याही वयात खरं तर 14-15 वर्षांचं अंतर. मुलीनं कशाला शिकायचं? त्यात दोघीही जन्माला आलेल्या मुस्लिम समाजात. झालं संजिदाचं शिक्षण पाचवीतच थांबलं. शहनाझ मात्र "एमबीए' झाली. मालवणीतल्या त्या वस्तीतल्या एका गल्लीत त्यांचं वर्कशॉप. चार-पाच जणांना नाव विचारल्यावर आणि आठ-दहा गल्ल्या पालथ्या घातल्यावर दोघीही भेटल्या. शिडशिडीत. साध्या-सुध्या. बोलण्यातही साधेपणा. कुठेही ओढून-ताणून आणलेला "आत्मविश्‍वास' नाही. त्यांच्या साधेपणामुळेच त्यांचं मोठेपण अधिक जाणवतं. </p><p>त्यांचं वर्कशॉप म्हणजे काय तर 20 बाय 15 ची खोली. खोलीच्या एका बाजूला रांगेनं शिवणयंत्र मांडून ठेवलेली. भिंतीवर लटकणारा एखादा वॉलपीस. खोलीच्या पोटमाळ्यावर संगणक, टेबल-खुर्ची. हे त्यांच्या "एस. एम. क्रिएटिव्ह'चं ऑफिस. इथूनच ई-मेलद्वारे स्वित्झर्लंडच्या ऑर्डर स्वीकारल्या जातात. नवनिर्माण समाज विकास केंद्राचा संदर्भ दिल्यावर संजिदा स्वतःची गोष्ट सांगायला सुरुवात करते. काही वेळाने शहनाझही येते. संजिदाला खूप शिकायचं होतं. स्वतःच्या पायावर उभं राहायचं होतं; पण शेवटी तिचे मम्मी-पप्पाही "मुली शिकून काय करणार?' याच मानसिकतेचे गुलाम. पाचवीत शिक्षण थांबलं; पण शिकायचं तर होतं. मग तिनं थेट दहावीची परीक्षा दिली. अपयश आलं. मग विसाव्या वर्षी निकाह. दोन मुलं झाली (म्हणजे मुलगे). त्यांना कुठे ठेवू आणि कुठे नको, अशी सासरच्यांची स्थिती. त्यानंतर मात्र तिसरी मुलगी. झालं तिथेच सगळं बिनसलं. ""लडकी क्‍यू हुई? लडकी नही चाहिए. उसे मार देंगे.'' सासरच्यांचा आणि नवऱ्याचा हा अवतार पाहून संजिदा कोलमडली. त्या अर्भकाला अंगावर पाजूही देईनात. माणसं एवढी क्रूर होतात? मग संजिदानं ठरवलं नवऱ्याचं घर सोडायचं. पुन्हा शिकायचं, स्वतःच्या पायावर उभं राहायचं. मुलांसह तिनं माहेरची वाट धरली. मोठा मुलगा सासरच्यांनी हिरावून घेतला. दोन मुलांसह तिनं माहेर गाठलं. मम्मी-पप्पा आसरा देतील की नाही? पण तिची शंका खोटी ठरली. आई-वडिलांनी तिला आधार दिला. पुन्हा उभं राहण्याच्या संजिदाच्या जिद्दीनं तिच्या आई-वडिलांनाही आरपार बदलून टाकलं. स्वतःच्या पायावर उभं राहायचं या ध्येयानं तिला झपाटून टाकलं होतं. नवनिर्माण समाज विकास केंद्रानं सुरू केलेल्या शिवण वर्गात एके दिवशी ती दाखल झाली. संस्थेतर्फे महिलांसाठी चालविल्या जाणाऱ्या "एक्‍स्पोर्ट युनिट'मध्ये तिला काम मिळालं; पण काही काळानं ते युनिट बंद पडलं. संजिदानं हे बंद पडलेलं युनिट पुन्हा जिद्दीनं सुरू केलं, तेही स्वतःचं म्हणून. त्यासाठी "नवनिर्माण'नं तिला 25 हजार रुपयांचं अर्थसाह्य दिलं. हे युनिट म्हणजे "एस. एम. क्रिएटिव्ह'. संजिदाच्या बोटांत जादू आहे. हॅण्ड एम्ब्रॉयडरी हा प्रकार तिच्या हातचा खेळ. संजिदानं तयार केलेले पडदे, उशांचे अभ्रे, हॅंगिंग पीसेस, वॉल पीसेस, भेटवस्तू सातासमुद्रापार स्वित्झर्लंडला निर्यात होतात. या व्यवसायात संजिदाला शहनाझची तेवढीच भक्कम साथ आहे. "एस. एम. क्रिएटिव्ह'चे निर्यातीचे सगळे व्यवहार शहनाझ सांभाळते. तिनं एमबीए केलं ते दीदीसाठीच. त्यामुळे ही गोष्ट केवळ संजिदाची राहत नाही; तर तिला साथ देणाऱ्या तिच्यापेक्षा 15 वर्षांनी लहान असलेल्या शहनाझचीही होऊन जाते. खरं तर या दोघी बहिणींचे मोठेपण एवढ्यावरच थांबत नाही. मळलेल्या वाटांवरून जाणं दोघींनाही पटत नाही. नव्या वाटा शोधायचं धाडस त्यांच्यात आहे. त्यामुळेच शिक्षण अर्धवट राहिलेल्या, अकुशल मुलींना शिकवायचं आणि त्यांनाच "एस. एम. क्रिएटिव्ह'च्या वर्कशॉपमध्ये काम द्यायचं, हा संजिदाचा नियम. तो अगदी पहिल्या दिवसापासून तिनं पाळला आहे. तिच्याकडे काम करणाऱ्या मुलींच्या अडचणी समजून घेऊन, ती त्यांना मदत करते. या सर्व मुलींनी स्वतःच्या पायावर उभं राहावं, असा संजिदा आणि शहनाझचा आग्रह. सर्व जाती-धर्मांतील मुली तिच्याकडे काम करतात, आपलं घर चालवतात. याशिवाय ती मुलींसाठी मोफत शिवण वर्गही चालवते. मुलींना काम देण्याआधी ती त्यांच्या घरी जाऊन संपूर्ण परिस्थिती पाहते. घरातल्या माणसांशी बोलते. ती जोपासत असलेल्या सामाजिक बांधिलकीची दखल घेऊन 2004 मध्ये सिटी बॅंकेने लघुउद्योजकांसाठीचा सामाजिक जबाबदारीचा पुरस्कार देऊन तिचा गौरव केला. हिंदुस्तान टाइम्स या इंग्रजी दैनिकानेही "स्पिरिट ऑफ मुंबई' पुरस्कारानं तिचा सन्मान केला आहे. बाईपणाच्या दाहक अनुभवातून तावून-सुलाखून निघालेली, अशिक्षित मुलींसाठी धडपडणारी संजिदा आणि तिला तेवढीच साथ देणारी शहनाझ. दोघींना वेगळं काढताच येत नाही. खरं तर या दोघींनी जपलेल्या सामाजिक बांधिलकीची गोष्ट परिवर्तनाच्या चळवळीत दिशादर्शक ठरावी अशीच आहे. </p><p align="left">-सिद्धार्थ ताराबाई </p><p>sakaal : 10/01/2008</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-6779782604886862601?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-80411726112241001402008-03-18T22:46:00.000+05:302008-12-09T08:16:08.758+05:30<a href="http://3.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/R9_50kGfoFI/AAAAAAAAAAk/bidzu-vJWyk/s1600-h/jamsandekar1.JPG"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5179132777938788434" style="FLOAT: right; MARGIN: 0px 0px 10px 10px; CURSOR: hand" alt="" src="http://3.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/R9_50kGfoFI/AAAAAAAAAAk/bidzu-vJWyk/s320/jamsandekar1.JPG" border="0" /></a> <span style="color:#3366ff;">प्रा. विजय जामसंडेकर यांच्या "आभाळ आहे म्हणोनी' या भावसंवादाचे प्रयोग सध्या मराठी रंगभूमीवर सुरू आहेत. पालकांनी आवर्जून अनुभवावा असा हा भावसंवाद आपल्याला मुलांच्या पुन्हा प्रेमात पडायला लावतोच शिवाय अंतर्मुख करतो आणि पालक म्हणून आपल्याला नवा जन्मही देतो... ...</span><br /><p>किती निकुंभ सरांना मोडीत काढलं आपण आतापर्यंत? नि "इशान'सारख्या किती क्रिएटिव्ह पोरांना ढकललं "ढ'च्या यादीत! तसे निकुंभ सर असतात प्रत्येक शाळेत. ते फोडत असतात घसा बेंबीच्या देठापासून, ""नसतातच मुलं "ढ' मुळात. हुशार, बुद्धिमान असतं प्रत्येक मूल. वेगळं, परस्परांहून भिन्न. एव्हरी चाइल्ड इज स्पेशल. त्याचं असतं स्वतःचं स्वतंत्र व्यक्तिमत्त्व. त्याचं असतं स्वतःचं जग जगावेगळं. त्याच्या असतात कल्पना कल्पनातीत. ते विचार करतं स्वतंत्रपणे. आभाळाएवढी असतात त्याची स्वप्नं.'' हे असं सांगणाऱ्या शिक्षकावरच कशाला, कुणावरही विश्‍वास ठेवतो आपण? त्याला ठार वेडा ठरवतो. तर विद्यार्थ्यांवर प्रचंड विश्‍वास टाकणारा. त्यांच्यातील प्रतिभेला आभाळाचा कॅनव्हास देणारा. पालकांना मुलांशी नव्यानं सुसंवाद करायला लावणारा आणि "उन्हाळ्याची सुट्टी मुलांना पावसाळ्यात का नाही', असा विचित्र प्रश्‍न विचारणारा "अभिज्ञान अकादमी'चा वेडा शिक्षक - प्रा. विजय जामसंडेकर. त्यांच्याच एका प्रयोगाची नव्हे, एकपात्री भावसंवादाची ही गोष्ट. ही गोष्ट आहे शाडूच्या मातीचा लेप दिलेल्या सोनेरी बुद्धाची आणि "मी माझ्यासाठी नवे आभाळ निर्माण करीन', असे सांगणाऱ्या "बाळा'ची. गोष्ट "ढ' ठरवून शाळेतून हाकललेल्या; पण सारं जग आपल्या अलौकिक बुद्धिमत्तेने प्रकाशमान करणाऱ्या "टॉमी'ची. गोष्ट आहे हुशार चुणचुणीत; पण "म' मानगुटीवर बसेल म्हणून "ग' काढणं टाळणाऱ्या चिंटूची. गोष्ट आहे आईच्या हातून महागडा कप फुटल्यावर तिचे अश्रू पुसत, अगं आई होते, अशी चूक हातून नकळत कधीतरी, असं समजावणाऱ्या पिंकीची. गोष्ट आहे आंधळी कोंशिबीर खेळताना बबलीला धक्का लागल्यानंतर "बघून नाही का खेळता येत तुला', अशी आईची बोलणी खाणाऱ्या बंटीची. गोष्ट आहे अभ्यासात मागे पडणाऱ्या हुशार मुलांची आणि गणितातल्या शेवटच्या पानावर उत्तर असलेल्या; पण न सुटणाऱ्या अवघड समीकरणाची. गोष्ट आहे आपल्या मुलाला वाढविताना दुसऱ्याचे मूल डोक्‍यात ठेवणाऱ्या पालकांची आणि गोष्ट आहे आपल्या आई-वडिलांवर वेड्यासारखं प्रेम करणाऱ्या मुलांची. एकदा काय झालं. शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना विचारलं- मुलांनो, आभाळ कोसळलं तर तुम्ही काय कराल? ""गुरुजी, मी घरात पळून जाईन'', ""गुरुजी, मी आईच्या कुशीत शिरेन'', ""गुरुजी, गुरुजी मी की नाही ग्रह-तारे वेचीन.'' बाळ, तू काय करशील आभाळ कोसळलं तर? मघापासून गप्प असलेल्या त्या मुलाला गुरुजींनी विचारलं. ""गुरुजी, मी माझ्यासाठी नवीन आभाळ निर्माण करीन.'' त्याचं हे उत्तर ऐकून शिक्षकही अवाक्‌. कोण होता तो विद्यार्थी? याच मुलानं पुढे दहावीत नापास झालेल्या आपल्या मुलाला सांगितलं, ""तू जोडे शिवलेस तरी माझी हरकत नाही; पण जोडे असे शिव, की लोकांनी म्हटलं पाहिजे चांगले जोडे हवे असतील ना, तर टिळकांच्या घरी जा.'' घरातल्या आजच्या संवादातील हे शब्द ः ""किती नालायक मुलगा आहेस तू'', ""किती बेअक्‍क्‍ल मुलगी आहेस तू'', ""हे काय गुण आहेत; वर्षभर नको तिकडे गुण उधळल्यावर याशिवाय दुसरं काय मिळणार!'', ""तू हमालीच करणार'', ""आई-बाबा म्हणून मला तुमचा कंटाळा आलाय.'' हे असे संवाद हल्ली परवलीचेच होऊन बसले आहेत. "भोकांड पसरलंस, तर तोंड शिवून टाकीन'', ""नीट ऐकलं नाहीस ना, तर पंख्याला टांगीन'' वरवर साधी वाटणारी ही वाक्‍यं निष्पाप मुलांच्या भावविश्‍वावर किती परिणाम करतात! हेच शब्द मुलांचं आयुष्य विस्कटून टाकू शकतात. ""किती गुणी मुलगा आहेस तू माझा'', ""किती हुशार लेक आहेस तू माझी'', ""पंचाहत्तर टक्के वा छान, पुढच्या वर्षी तुला यापेक्षा अधिक गुण मिळतील'', ""तुम्ही माझे किती प्रेमळ आई-बाबा आहात'', संवाद असा बदलला तर? आपल्या मुलांचं आयुष्यच बदलून जाईल. केवळ संवादाचे शब्द बदलल्याने बदललेले पालक आणि मुलं यांच्याशी सर आपला परिचय करून देतात आणि मुलांच्या आभाळाएवढ्या स्वप्नांची दुनियाही आपल्यासमोर उभी करतात. आपल्या पोटी जन्माला आलेलं मूल तेजस्वी, अलौकिक, असामान्य, एकमेवाद्वितीय, प्रतिभावंत, प्रज्ञावंत आहे; पण आपण मात्र आपल्या इच्छा, आशा, आकांक्षा, अपेक्षा, महत्त्वांकांक्षांनी त्याचं तेज झाकोळून टाकतो, शाडूच्या मातीचा लेप दिलेल्या सोनेरी बुद्धाप्रमाणे. तुमच्या मुलांतील तेजस्वी बुद्धाची प्रचीती हवी असेल, तर हे लिंपण खरवडून काढा. सरांचे हे आवाहन आपल्याला आरपार बदलून टाकतं. "आभाळ आहे म्हणोनी' हा दोन सव्वादोन तासांचा भावसंवाद. अनेक किस्से, छोट्या छोट्या "मोठ्या' गोष्टींनी गोष्टीवेल्हाळ झालेला. त्याला अर्थपूर्ण संगीत आणि प्रकाशयोजनेची साथ आहे. त्यामुळे त्यातील आशय अधिकच गडद झाला आहे. लौकिक अर्थाने "ढ' ठरविलेल्या, हाती शून्य घेऊन संपूर्ण मानवजातीचे कल्याण साधणाऱ्या अनेक अलौकिक व्यक्तिमत्त्वांशी आपली नव्याने ओळख करून देतात. सर आपल्याला थेट मुलांच्या भावविश्‍वात घेऊन जातात, तिथेच गुंतवून ठेवतात. तेथून बाहेर पडतो, तेव्हा आपली विचार करण्याची पद्धतच बदललेली असते. मनात अपराधी भावना असते. "आपलं चुकलंच आता तरी बदलायला हवं', मन आपल्याला बजावत असतं. ""आपलं मूल हे जगावेगळं आहे. आपण त्याला नव्यानं समजून घ्यायला हवं. चुका दाखवीत नव्हे, शिक्षा करून नव्हे; तर चुकांमधून त्याला शिकवायला हवं'', अशी खूणगाठ आपण बांधलेली असते. मुलांच्या मनातलं आभाळाएवढं स्वप्न साकारण्यासाठी आतला आवाज आता साद घालत असतो, एक नवा जन्म झाल्याची अनुभूती घेऊन आपण बाहेर पडतो. गणिताच्या पुस्तकातले ते शेवटच्या पानावर उत्तर असलेलं कठीण समीकरणही आता कुठे सुटू लागलेलं असतं. अशा बेसावध वेळी सर पुन्हा आपल्याला गाठतात, विचारतात, ""आयुष्याच्या स्वप्नवेड्या प्रवासात, मस्तीखोर, खट्याळ, रडणारी, हसणारी, बागडणारी आपली प्रतिभावंत मुलं आपल्यासोबत असताना अचानक आभाळच कोसळलं, तर तुम्ही काय कराल?'' उत्तर आपल्याला मिळालेलं असतं, समीकरण सुटलेलं असतं. </p><br /><p><span class="">- सिद्धार्थ</span> ताराबाई ...</p><br /><p>(Sakaal : 24/02/08</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-8041172611224100140?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-10023758979860748112008-03-18T22:34:00.000+05:302008-12-09T08:16:08.957+05:30<a href="http://4.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/R9_3b0GfoEI/AAAAAAAAAAc/9epUNANg3LY/s1600-h/vaishali.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5179130153713770562" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://4.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/R9_3b0GfoEI/AAAAAAAAAAc/9epUNANg3LY/s320/vaishali.jpg" border="0" /></a> <div>ए क एचआयव्ही पॉझिटिव्ह बाई "होय, मला एड्‌स आहे', असं बिनधास्तपणे सांगत फिरते. सुरक्षित शरीरसंबंध, एड्‌सचा प्रतिबंध ते स्त्री-पुरुष समानता, अंधश्रद्धा, विषमता, जातीपाती, जुनाट रूढी-परंपरा, व्यसनमुक्ती असे अनेक विषय "इस्कटून' सांगते. त्यासाठी पायाला भिंगरी बांधून गावोगाव फिरते. तिला पुस्तकांचं जग माहीत नाही. त्यामुळे बोलणं पुस्तकी नाही. सारे अनुभवाचे बोल. एखाद्या विषयावर सलग दोन-दोन तास बोलते. कॉलेजातली मुलं-मुली, खेडूत बायका, म्हातारी माणसं हे तिचे गुरू. व्याख्यानांचे पाचशे-साडेपाचशे कार्यक्रम, तिथे आलेले अनुभव ही तिची मिळकत. </div><br /><div></div><div>"पॉझिटिव्ह' आहे, हे जळजळीत वास्तव कळल्यावर म्हणजे गेल्या सात-आठ वर्षांत तिनं अनुभवांची पोतडी भरून घेतली आहे. ""मी खूप फिरते, सर्व प्रकारचे अनुभव येतात; पण मी त्यातले आनंदाचे क्षण वेचते. ते जपून ठेवते.'' हे या खेडवळ बाईचं "पाझिटिव्ह' थिकिंग. हा पॉझिटिव्हनेस तिला "एचआयव्ही'ने दिला; तर तिचा काहीही दोष नसताना नवऱ्यानं तिला "एचआयव्ही' दिला. वयाच्या सतराव्या वर्षी लग्न झालं. </div><div><span class=""></span></div><br /><div>आधी नवरा एड्‌सनं गेला, नंतर तिचं बाळही. एरव्ही आपल्याला "एचआयव्ही'चा संसर्ग झाला म्हटल्यावर अनेकांना आयुष्यच संपल्यासारखं वाटतं, काही जण तर स्वतःला संपवितातही. ते तसं संपवावं, असं तिलाही वाटलं क्षणभर; पण तिनं पुढच्याच क्षणाला सावरलं. उभं राहायचं ठरवलं. माहेरी आली. शिकल्या-सवरलेल्या सासरच्यांनी फसवणूक केली, ही सल तिला स्वस्थ बसू देत नव्हती. तिनं पोलिस ठाणं गाठलं. त्यानंतर कोर्टाच्या तारखा. सासरच्यांनी तिला सांभाळण्याची तयारी दाखविली; पण तिनं ठाम नकार दिला. कोर्टानं तिच्या बाजूनं निकाल दिला. विद्यादानाचं पवित्र कार्य करणारा मुख्याध्यापक सासरा, सासू व दीर अशा तिघांना शिक्षा झाली; पण त्यांनी वरच्या कोर्टात अपील केलं. ते जामिनावर सुटले. कोर्टानं पोटगी देण्याचा आदेश दिला; पण... ती तर तिला मिळतही नाही. </div><br /><div>आपण पॉझिटिव्ह आहोत; पण मग मरणाची वाट पाहत बसण्यात काय अर्थ. तिला स्वस्थ बसवत नव्हतं. मग आपल्यासारख्याच "पॉझिटिव्ह' लोकांना आधार देण्यासाठी तिनं "जिव्हाळा' निर्माण केला. पॉझिटिव्ह लोकांनाच सोबत घेतलं; पण "मी एचआयव्ही पॉझिटिव्ह आहे', हे सत्य सांगण्याचं धाडस ते दाखवू शकले नाहीत. झालं. "जिव्हाळ्या'चं काम थांबलंच. ते तिला पुन्हा सुरू करायचं आहे, त्यासाठी तिला खमके सहकारी हवेत. आर्थिक मदतही हवीय; पण काहीतरी ठोस केल्याशिवाय झोळी पसरणार कशी, असा तिचा प्रश्‍न. लग्न करताना कुंडली जमविण्यापेक्षा एचआयव्ही टेस्टचा आग्रह धरा, बायको मेल्यावर तेराव्याला नवरा लग्न करतो, बाईच्या बाबतीत मात्र नशिबाचे भोग, एड्‌सवर औषध सापडेल हो; पण माणसाच्या वागण्याचं काय? असे प्रश्‍न विचारत फिरणारी, अन्यायाविरुद्ध बोलणारी, समाजातील नाटकीपणाचा बुरखा फाडणारी, व्यंगावर आसूड ओढणारी अशी "पॉझिटिव्ह' आणि डेअरर बाई म्हटल्यावर "एनजीओ'मध्ये नोकरीच्या ऑफरही आल्या. पण... नोकरी म्हणजे गुलामीच ना? तिथे कुणाच्या तरी तालावर नाचावं लागतंच. म्हणून त्या वाटेला जाणं नाकारलं. जगण्याची लढाई सुरू आहे. तिनं सुरू केलेला प्रबोधनाचा "जागर'ही सुरू आहे, अव्याहतपणे. "मी फसले; तुम्ही?' या तिच्या पुस्तकातही तिनं तरुण-तरुणींना जागं करण्याचा प्रयत्न केला आहे; पण जगण्यासाठी प्रत्येकाला हात-पाय हलवावेच लागतात. त्यात ती पॉझिटिव्ह असल्यानं खाण्याकडे जरा जास्तच लक्ष देणं, काळजी घेणं, संसर्गापासून स्वतःला वाचवणं यासाठीची कसरत. दिवसभरात भेटलेली माणसं, बरे-वाईट अनुभव, प्रसंग, घटना रात्री अलगद तिच्या डायरीच्या पानांवर उतरतात. अस्वस्थ मनही डायरीच्या पानांवर रितं होतं. येणारा प्रत्येक दिवस तिच्यासाठी नवा जन्म घेऊन येतो. या प्रवासात तिचा जीवलग सखा आहे तो "एचआयव्ही'. तिचं नाव वैशाली शिंदे, मुक्काम पोस्ट बेलवडे बुद्रुक, ता. कराड, जिल्हा-सातारा. </div><br /><div>-सिद्धार्थ ताराबाई </div><br /><div>sakaal : 14/01/08</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-1002375897986074811?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-77770202159289708992008-03-18T22:25:00.000+05:302008-12-09T08:16:09.095+05:30<a href="http://3.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/R9_0rkGfoDI/AAAAAAAAAAU/0SOxFyEsRB0/s1600-h/Vantage-Point.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5179127125761826866" style="FLOAT: right; MARGIN: 0px 0px 10px 10px; CURSOR: hand" alt="" src="http://3.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/R9_0rkGfoDI/AAAAAAAAAAU/0SOxFyEsRB0/s320/Vantage-Point.jpg" border="0" /></a><br /><div></div><div></div><div>सात आंधळे आणि एका हत्तीची गोष्ट तुम्हाला माहीत आहे? या गोष्टीच्या नेमका विरुद्ध प्रकार इथे घडतो. इथे आंधळे नाहीत तर डोळस आहेत, तेही सात नव्हे आठ. तिथे हत्ती आहे, तर इथे एक घटना आहे. ही घटना साधीसुधी नाही तर अमेरिकेच्या अध्यक्षाच्या हत्येचा प्रयत्न. आता हॉलिवूडपट म्हटल्यावर त्यात दुसऱ्या कोणा सोम्या-गोम्याच्या हत्येचा प्रयत्न दाखवून चालणारच नाही. तर ही घटना घडते तेव्हा ती आठ वेगवेगळ्या साक्षीदारांकडून पाहिली जाते. तेच आय विटनेस असतात. त्यात असते "सीएनएन' नव्हे तर "जीएनएन' या वृत्तवाहिनीची निर्माती, मि. प्रेसिडेंट यांच्या सुरक्षेची जबाबदारी असलेला एजंट, मि. प्रेसिडेंट यांच्या उपस्थितीत होणाऱ्या त्या ऐतिहासिक कराराच्या चित्रीकरणासाठी आलेला हौशी अमेरिकी पर्यटक, खुद्द दहशतवादी आणि इतरही. आठ साक्षीदार आपल्याला मि. प्रेसिडेंट यांच्या हत्येचा प्रयत्न आणि त्यानंतर काही क्षणांत झालेली बॉम्बस्फोटाची घटना सांगतात. या आठ साक्षीदारांच्या नजरेतून एकच घटना आपल्याला आठ वेळा पडद्यावर पाहावी लागते, म्हणण्यापेक्षा सहन करावी लागते. सुमारे पंचवीस मिनिटे दिग्दर्शक (पेट ट्रॅव्हीस) आपल्याला तेच ते आणि तेच ते पाहण्यास भाग पाडतो. चित्रपटाची गोष्ट पुढं सरकतच नाही. प्रेक्षकांनी एकदा पडद्यावर घटना पाहिल्यावर पुन्हा आठ साक्षीदारांच्या नजरेतून ती घटना दाखवून दिग्दर्शकाने आपला छळ का केला ते नव्वदाव्या मिनिटापर्यंत कळत नाही. अर्थात नव्वदाव्या मिनिटांपर्यंत आपण थांबलो तर! अकिरा कुरोसावा यांनी "राशोमान'मध्ये केलेला "स्टोरी टेलिंग'चा अभिनव प्रयोग नंतर काही दिग्दर्शकांनी केला. "राशोमान'मध्ये चार वेगवेगळ्या व्यक्तिरेखा एकाच घटनेविषयी वेगवेगळी माहिती देतात. त्या व्यक्तिरेखा सांगत असलेले सत्य त्यांच्यादृष्टीने "सत्य' असतं. कुरोसावा आपल्याला त्या व्यक्तिरेखांमार्फत "राशोमान'ची गोष्ट सांगतात. 1996 मध्ये आलेल्या डेन्झेल वॉशिंग्टनचा "करेज अन्डर फायर' हाही चित्रपट "राशोमान'च्या "स्टोरी टेलिंग'शी साम्य दाखवतो. या युद्धपटातल्या व्यक्तिरेखा स्वतःला वाचविण्यासाठी खोटं बोलतात आणि चित्रपटाची गोष्ट पुढे सरकते. "व्हॅन्टेज पॉईंट'मध्ये आठ व्यक्तिरेखांच्या नजरेतून एकच घटना दाखविताना दिग्दर्शकानं प्रत्येक व्यक्तिरेखेला काही वेगळं सांगायला लावलंय का तर तसंही नाही. तर मूळ घटना दाखविताना तिच्या आगे-मागे आणखी काही दृश्‍यांचे तुकडे जोडून गोंधळ निर्माण केलाय. खरं तर पाहिलेल्या एखाद्या आणीबाणीच्या घटनेविषयी प्रत्येकाचा वेगळा दृष्टिकोन, निरीक्षण असू शकतं, ही कल्पना खूपच चांगली होती. पण इतक्‍या चांगल्या कल्पनेचं पटकथा कशी माती करते याचं उत्तम उदाहरण म्हणजे व्हॅन्टेज पॉईंट. स्पेनमधील आंतरराष्ट्रीय दहशतवाद विरोधी शिखर बैठकीसाठी अमेरिकेचे अध्यक्ष ऍश्‍टन (व्हिल्यम हर्ट) आले आहेत. त्यांच्या संरक्षणाची जबाबदारी थॉमस बर्नेस (डेनिस क्वेड) आणि केन्ट टेलर (मॅथ्यू फॉक्‍स) या दोन गुप्तहेर एजंटावर आहे. गर्दीने खचाखच भरलेल्या सेंट्रल चौकात मि. प्रेसिडेंट भाषणासाठी येताच त्यांच्यावर दोन गोळ्या झाडल्या जातात. त्यानंतर सेंट्रल चौकात गोंधळ माजतो. मि. प्रेसिंडेट यांच्या हत्येचा प्रयत्न करणाऱ्याला आपण व्हिडीओ कॅमेऱ्यात पकडलंय, अशी तेथे केवळ हौस म्हणून चित्रिकरण करणाऱ्या हॉवर्ड लेव्हीस (फॉरेस्ट व्हिटेकर) या अमेरिकी पर्यटकाची खात्री आहे. हीच घटना "जीएनएन'या वृत्तवाहिनीनेही सर्वात आधी टिपली आहे. हीच घटना मि. प्रेसिडेंट यांच्या संरक्षणाची जबाबदारी असलेल्या थॉमस बर्नेसनेही पाहिली आहे. काही वेळाने सेंट्रल चौकात शक्तिशाली बॉम्बचा स्फोट होतो. शेकडो लोक मरतात. मि. प्रेसिडेंट यांच्या हत्येचा प्रयत्न करणाऱ्या गुन्हेगारांचा शोध घेण्यासाठी दिग्दर्शक आपल्याला आठ साक्षीदारांच्या नजरेतून ही घटना पुन्हा-पुन्हा म्हणजे तब्बल आठ वेळा दाखवतो. हॉवर्ड लेव्हीस या अमेरिकी पर्यटकाची व्यक्तिरेखा चित्रपटभर व्यापून राहिली आहे. सेंट्रल चौकातल्या त्या घटनेचा साक्षीदार झालेला, बाम्बस्फोटानंतर ऍना या नऊ-दहा वर्षांच्या मुलीच्या आईचा तिच्यासह शोध घेणारा, दहशतवाद्यांच्या मागे आपला कॅमेरा घेऊन धावणारा आणि शेवटी ऍनाला मोठ्या अपघातातून वाचविणारा हॉवर्ड आपल्या लक्षात राहतो. फॉरेस्ट व्हिटेकर या ऑस्करविजेत्या अभिनेत्याने इतकी दुय्यम भूमिका असूनही ती लक्षणीय केलीय. बॉम्बस्फोट, पाठलाग, गोळ्यांचा वर्षाव, मोटारींची जीवघेणी पळावापळवी यात सापडलेल्या निष्पाप ऍनाचं दर्शन आपल्याला अधूनमधून घडत राहतं. (हे सगळं घडत असताना ऍनाला साधं खरचटतही नाही.) दहशतवाद, बॉम्बस्फोट, गुन्हेगारी यात होरपळ आणि फरपट होते ती कोवळ्या जीवांची, असं तर दिग्दर्शकाला यातून सुचवायचं नाही? श्‍वास रोखून धरायला लावणारे मोटारींचे पाठलाग, मोटारींच्या जीवघेण्या धडका, श्‍वास घेण्यासही वाव न देणारी दृश्‍यमालिका यासाठी साहसपट आवडणाऱ्यांनी हा चित्रपट पाहायला हरकत नाही. पण पंचविसाव्या मिनिटाला कंटाळून थिएटरबाहेर यावं लागू नये म्हणून सुरुवातीची सुमारे वीस मिनिटे बाहेर टाईमपास करून नंतरच आत शिरलेलं बरं. .... </div><br /><div>दिग्दर्शक ः पेट ट्रॅव्हीस कलाकार ः डेनिस क्वेड, मॅथ्यू फॉक्‍स, व्हिल्यम हर्ट आणि फॉरेस्ट व्हिटेकर</div><br /><div><span class="">-सिद्धार्थ ताराबाई </span></div><br /><div>(From : SAKAAL)</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-7777020215928970899?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-33873945049708756262008-03-18T18:02:00.000+05:302008-12-09T08:16:09.273+05:30<a href="http://2.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/R-aISU9UimI/AAAAAAAAAA4/tS6y7Q-U1nw/s1600-h/micheal+clayton.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5180978269781264994" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://2.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/R-aISU9UimI/AAAAAAAAAA4/tS6y7Q-U1nw/s320/micheal+clayton.jpg" border="0" /></a><br /><div>शेवटी माणसाचा आतला आवाजच प्रभावी ठरतो हे वैश्‍विक सत्य "मायकेल क्‍लेटन' आपल्याला सांगतो. प्रत्येक माणसात एक चांगला आणि एक वाईट माणूस दडून बसलेला असतो. या दोघांचाही आतल्या आत कुठे तरी सतत संघर्ष सुरू असतो. त्यामुळेच एका नामांकित कायदेविषयक कंपनीत "फिक्‍सर' म्हणून काही क्‍लिष्ट प्रकरणे कोर्टाबाहेर मांडवली करून मिटवण्यात माहीर असलेल्या मायकेल क्‍लेटनची कथा ही आपल्यापैकी कुणाचीही असू शकते. ठिकाणं आणि संदर्भ बदलले तरी माणसामध्ये वास करणारा नायक आणि खलनायक जगाच्या पाठीवर तोच असतो. फक्त यातला कोण कुणावर मात करतो हे महत्त्वाचं <span class="">ठरतं. </span></div><br /><div><span class=""></span>वैयक्तिक आयुष्यात अपयशी ठरलेल्या, जुगाराच्या नादी लागलेल्या, मांडवली करण्याच्या नोकरीला कंटाळलेल्या आणि शेवटी आपल्या आतल्या आवाजाची हाक ऐकून सामान्य माणसांच्या जीवाशी खेळणाऱ्या एका बलाढ्य कार्पोरेट कंपनीला धडा शिकवणाऱ्या मध्यमवयीन वकिलाची व्यक्तिरेखा जॉर्ज क्‍लुनीने आपल्या संयत अभिनयाने अविस्मरणीय केली आहे. कार्पोरेट कंपन्यांच्या व्यावसायिक नीतिमत्तेने कुठली पातळी गाठली आहे, याची अनेक उदाहरणे अधूनमधून पुढे येत असतात. आपली व्यावसायिक इप्सिते साध्य करण्यासाठी कुठल्याही प्रकारची कृष्णकृत्ये करण्यापासून आपल्या धंद्याच्या आड येणाऱ्याचा काटा काढण्यापर्यंत आणि सर्वसामान्य माणसाला कस्पटाहून कमी लेखण्यापासून न्यायव्यवस्थेला विकत घेण्यापर्यंत व्हाईट कॉलर गुंडगिरीचा धुमाकूळ सुरू आहे. पैशांचा माज ही त्यामागची मानसिकता. पैसे फेकून आपण कुणाचेही तोंड बंद करू शकतो, कुणालाही वाकवू शकतो या माजातून मग काही प्रकरणांची कोर्टाबाहेर मांडवली करायची, माणसं फोडायची, माणसांना आपसात लढवायचे, त्यांना वापरायचे, गरज संपली की फेकून द्यायचं किंवा संपवायचही. "यू नॉर्थ' या कंपनीच्या एका प्रकरणात मांडवली करण्याची जबाबदारी टाकलेला मायकेल क्‍लेटन (जॉर्ज क्‍लुनी) कंपनीची संचालक असलेल्या केरेन क्राऊडर (टिल्डा स्विन्टन) या बाईला मात्र पुरून उरतो. कृषी उत्पादनांची निर्मिती करणारी "यू नॉर्थ' कंपनी सोडत असलेली रसायने कॅन्सरला कारणीभूत ठरतात. यासंबंधीच्या एका दाव्याकडे गेल्या आठ वर्षांपासून सर्वांचे लक्ष लागले आहे. या दाव्याचा कोर्टाबाहेरच निक्काल लावण्यासाठी कंपनीने कोट्यवधी डॉलर ओतले आहेत. या प्रकरणात कंपनीच दोषी आहे, न्यायालयातही ते सिद्ध होऊ शकतं आणि तसं झालं तर कंपनीच्या रेप्युटेशनला जबर धक्का बसेल. त्यामुळे फिर्यादींना वाट्टेल तेवढ्या डॉलरना विकत घेऊन या खटल्याची कोर्टाबाहेरच वासलात लावायचा विडा कंपनीच्या संचालिकेने उचलला आहे. गेली काही वर्षे मायकेल क्‍लेटनचा मित्र आर्थर एडन्स (टॉम विल्किन्सन) त्याच्यावर काम करीत असतो. त्यालाही कंपनीचा अमानवी चेहरा दिसला आहे. तो सध्या मानसिक आरोग्य हरवून बसला आहे. त्यामुळे त्याच्या जागी मांडवली करण्याची जबाबदारी मायकेल क्‍लेटनवर टाकण्यात येते. दरम्यान, कंपनीच्या गुपितांची एक फाईल एडन्सच्या बॅगेत कंपनीच्या संचालिका, क्राऊडर बाईंना सापडते आणि जिच्यासाठी काम करण्याची जबाबदारी एडन्सवर आहे, त्या "यू नॉर्थ'विरुद्धच कागदपत्रे गोळा करण्याचे काम तो करीत असल्याचे बाईंच्या लक्षात येते. तो कोणतेही सहकार्य करण्यास तयार होत नसल्याने मग क्राऊडरबाई त्याचा काटा काढतात आणि त्याचा मृत्यू ही आत्महत्या असल्याचं चित्र उभं करतात. दरम्यानच्या काळात "यू नॉर्थ'च्या काळ्या कारवायांचे आणखी काही पुरावे क्‍लेटनला सापडतात आणि एडन्सचा मृत्यू ही आत्महत्या नसल्याचेही त्याला कळून चुकते. क्राऊडरबाई आता क्‍लेटनलाच संपविण्याची सुपारी देतात. तिकडे क्‍लेटनच्या गाडीत लावलेल्या बॉम्बचा स्फोट होतो, पण क्‍लेटन दत्त म्हणून त्यांच्यापुढे उभा राहतो. आता बाईंपुढे एकच पर्याय, त्या त्याला त्याची किंमत विचारतात. मांडवली होते, पण... क्‍लेटन बाईंना एक शिवी हासडतो आणि.. . मोठमोठी प्रकरण मांडवली करून मिटवणारा, पण स्वतःच्या आयुष्यात तडजोड करणे न जमलेला आणि शेवटी मात्र आपल्या आतल्या आवाजाला कौल देणारा जॉर्ज क्‍लुनीचा क्‍लेटन आपल्याला आपल्यातलाच वाटतो. सभ्यतेचा आणि व्यावसायिक नीतिमूल्यांचा मुखवटा घालून कॉर्पोरेट सेक्‍टरमध्ये गुंडगिरी करणाऱ्या क्राऊडर बाईंची टिल्डा स्विन्टन या अभिनेत्रीने साकारलेली व्यक्तिरेखा अशीच लक्षात राहते. आपल्या आतल्या आवाजाला हाक देऊन व्हाईट कॉलर माफियांविरुद्ध उभा ठाकलेल्या आर्थर एडन्सची टॉम विल्किन्सनने उभी केलेली व्यक्तिरेखाही दीर्घकाळ स्मरणात राहते. थोडक्‍यात, आपला आतला आवाज ऐकायचा असेल, तर "मायकेल क्‍लेटन'ला भेटलेच पाहिजे. .... दिग्दर्शक ः टोनी गीलरॉय कलाकार ः जॉर्ज क्‍लुनी, टॉम विल्किन्सन, टिल्डा स्विन्टन. </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-3387394504970875626?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3692803014543990133.post-51805434471280137342008-03-15T22:33:00.000+05:302008-12-09T08:16:09.428+05:30<a href="http://3.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/R9wCPUGfoCI/AAAAAAAAAAM/qkuxd16LrJ8/s1600-h/4+months.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5178016133686468642" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://3.bp.blogspot.com/_RUKgWvlhUVg/R9wCPUGfoCI/AAAAAAAAAAM/qkuxd16LrJ8/s320/4+months.jpg" border="0" /></a><br /><div><span style="color:#ccccff;">चार महिने, तीन आठवडे आणि दोन दिवस म्हणजे केवढा मोठा धोका? आधी टेन्शनची तीव्रता थोडी कमी होती, पण ज्याला ती कमी करण्यासाठी आणलं त्या "बेबे'ने मात्र ती आणखी वाढवलीय? गाबिताच्या घशाला कोरड पडलीय. ओटिलिआचं काही खरं नाही... </span></div><br /><div><span class=""></span></div><br /><div>काहीतरी घडणारंय किंवा कोणीतरी काहीतरी घडवणारय. काही कळत नाही. त्या दोघींची मात्र मघापासून नुसती घालमेल चाललीय. जीव खालीवर होतोय. कसली तरी तयारी करतायत त्या. प्रचंड गडबड चाललीय. कुठेशा निघाल्यात वाटतं दोघीही. कुठं? काही अंदाज? छे! त्यांच्यातल्या संवादावरूनही आडाखे बांधणं कठीण झालंय. त्या बोलत नाहीएत, तर त्यांच्या ओठांतून गूढतेची अनेक वलयं बाहेर पडतायत. </div><div>त्या एकमेकींशी असं काही वागतायत की इतरांभोवती अनेक उभ्या-आडव्या-तिरप्या धाग्यांचा गुंता विणला जातोय. पण कशाचाही थांग लागू देत नाहीएत. फारसे पैसेही नाहीत त्यांच्या खिशात. आहेत त्यांत कसं पार पडणार सगळं? चिंतेचा जाळ पसरतोय शरीरभर वणव्यासारखा. पण काय करायचंय त्यांना? किती तणावाखाली आहेत! बापरे! ओटिलियाचा निरागस, कोवळा चेहरा तर केवढा तणावग्रस्त? बिच्चारी! इतका असह्य ताण? इतकं टेन्शन कशाला घेतेय ही पोरगी? पुन्हा अंदाज बांधला पाहिजे. कुठलं गुपीत लपवतेय? कुठलातरी भयानक गुन्हा घडलाय का त्यांच्याकडून की घडणारंय...छे छे तशी कल्पनाही करवत नाही? दोघींच्या वागण्यातली गुंतागुंतही आता आणखीन वाढत चाललीय. नाही... त्यांच्या आसपास कोणीतरी आहे वाटतं. एखादी अदृश्‍य शक्ती? जी आपल्या नजरेच्या टप्प्यात नाही. पण त्या दोघींना मात्र तिच्या क्रोर्याची कल्पना असावी. म्हणजे त्या दोघी तावडीत सापडल्या तर त्यांची खैर नाही कदाचित. साक्षात मृत्यूच तर नाही त्यांच्या मागावर? सावज टप्प्यात येण्याची वाट पाहत दबा धरून बसलेला. आता आपल्यालाही यातून बाहेर पडणं अशक्‍य. अरे बापरे, आपल्यालाही ओढलंय या मुलींनी टेन्शनमध्ये. दोघींना झालंय तरी काय? मरू द्या, कशाला टेन्शन घ्या! छे! छे! आता आपलीही सुटका नाहीए सहजासहजी. पाहिलंत ओटिलिआ होस्टेलच्या रूमधून बाहेर पडलीय... तिने अदि म्हणजे आपल्या मित्राकडून काही पैसे घेतले. जीवलग मित्रालाही तिने अंधारात ठेवून त्याचंही टेन्शन वाढवलंय. कशासाठी? काही अंदाज? छे! आता त्या दोघींना हॉटेलमध्ये एखादी रूम हवीय. ओटिलिआ शोध घेतेय. या अशा अवघड परिस्थितीत रूम तरी चटकन मिळावी. पण नाही. क्षणाक्षणाला टेन्शन मात्र वाढत चाललंय. पराकोटीचा तणाव घेऊन वावरणाऱ्या ओटिलिआचं काय होणारंय कुणास ठाऊक! बिच्चारी. तिच्याविषयी सहानुभूती व्यक्त करण्याशिवाय आपल्या हातात कायआहे! </div><div>हुश्‍श! रूम मिळाली एकदाची. पैसे कमी आहेत, पण कसंतरी रेटून नेता येईल. आता थोडं तरी टेन्शन कमी व्हावं, पण छे...ते आणखी वाढलंय. रूम मिळाल्यानंतर गुंतागुंत आणखीन वाढलीय. म्हणजे आधी पैसे मिळविण्यासाठी आणि नंतर हॉटेलमध्ये रूम मिळविण्यासाठी टेन्शन नव्हतंच तर. त्या दोघींचं मिशन काही तरी वेगळंच आहे. काही अंदाज? छे! आपण फरफटत जातोय असहाय्यपणे. सुटका अशक्‍य. </div><div>आता प्लॅनमध्ये किरकोळ बदल केलाय त्यांनी. कशासाठी माहित नाही. आधी गाबिताच जाणार होती, पण आता "बेबे'ला आणायची जबाबदारी ओटिलियावर आली आहे. हा "बेबे' कोण? मध्येच कुठे टपकला. धंदा काय त्याचा? कशाला हवाय तो या दोघींना?काय करणारय तो? नाही पण तो हवाच आहे, कोणत्याही परिस्थितीत आणि वाट्टेल तेवढ्या किंमतीत. बेबे रूमवर आलाय. हिस्ट्री घेतोय. महिने, आठवडे आणि दिवसांची माहिती घेतोय. दोघींचा अंदाज बांधतोय. ""त्या किती मोठ्या संकटात आहेत. त्यांना त्यातून बाहेर काढण्यासाठी आपण केवढी मोठी रिस्क घेतोय. चार महिने, तीन आठवडे आणि दोन दिवस म्हणजे केवढा मोठा धोका? आधी टेन्शनची तीव्रता थोडी कमी होती, पण ज्याला ती कमी करण्यासाठी आणलं त्या "बेबे'ने मात्र ती आणखी वाढवलीय? गाबिताच्या घशाला कोरड पडलीय. ओटिलिआचं काही खरं नाही. पैसे कमी आहेत. बेबेला आणखी पैसे हवेत. ते त्या नंतर देतील यावर त्याचा विश्‍वास नाहीए की त्याला पैसे तर हवे आहेतच, पण त्यापलिकडे आणखी काहीतरी हवंय. काय हवंय? परिस्थितीचा गैरफायदा उठवून त्याने ब्लॅकमेलिंग सुरू केलंय. ओटिलिआपुढे पर्याय नाहीए. आजूबाजूला कोणीतरी दबा धरून बसलंय, त्याचे पंजे लांब असतात, असं म्हणतात. सापडलो तर तिघांचेही तीनतेरा. झालं बेबेचं काम संपलं. </div><div>बिच्चारी ओटिलिआ. आता तरी ती टेन्शनफ्री होईल, पण छे. इथे गाबिता अवघड परिस्थितीत आणि तिथे अदिला दिलेलं वचन. त्याच्या आईच्या वाढदिवसाच्या पार्टीला येण्याचं. नेमकं काय करावं. तिच्या मनात द्वंद्व सुरू आहे. तिचा चेहरा आक्रसून गेलाय. खरं तर आज दिवसभर तिची खूप दमछाक झालीय. तिला श्‍वास घ्यायलाही उसंत नाहीए. अखेर गाबिताला धीर देऊन ती बाहेर पडते. पण तिचं मन इथे हॉटेलवर, गाबिताजवळच आहे. अदिच्या आईच्या वाढदिवसाच्या पार्टीत असूनही ती तिथे नसतेच. तिच्यावरचा ताण अदिलाही अस्वस्थ करतोय. तिच्या आणि अदिच्या बोलण्यात ती अनेक प्रश्‍न उपस्थित करते...सर्वव्यापी आणि निरंतर...अदिच काय कोणालाही उत्तरं देणं कठिण. ओटिलिआ अदिच्या घरातून बाहेर पडते. हॉटेलवर येते. गाबिताची सुटका होते, पण सगळा ताण अंगाखांद्यावर घेऊन पायाला भिंगरी बांधून फिरणाऱ्या ओटिलिआचं काय? तिची सुटका नसतेच. चार महिने, तीन आठवडे आणि दोन महिन्यांच्या रहस्याची विल्हेवाट तिलाच लावायचीय. तिचं टेन्शन संपलेलं नाहीच. ती पुन्हा बाहेर पडते. रात्रीच्या अंधारात सुरक्षित जागा शोधते. इथेही कोणीतरी तिच्या आसपास वावरतंय, कोणीतरी पाळत ठेवलीय तिच्यावर किंवा कोणीतरी दबा धरून बसलंय... कदाचित मृत्यू. कदाचित अदृश्‍य क्रूर शक्ती...किंवा ज्याचे हात खूप लांब असतात, असं कोणीतरी किंवा या तिघांचीही अभद्र युती... </div><div>......</div><div>रुमेनियातील 1987चा काळ. कम्युनिझमच्या हुकूमशाही राजवटीत घडणारी ही गोष्ट. त्यावेळच्या सामाजिक, राजकीय परिस्थितीचा कुठेही उल्लेख नाही की त्यावर थेट भाष्य नाही. पण हा प्रश्‍न केवळ ओटिलिआ आणि गाबिताचाच राहत नाही तर हुकूमशाहीत जगणाऱ्या प्रत्येकाचाच होऊन जातो. आपणही त्या राजवटीत जगण्याचा नव्हे गुदमरण्याचा अनुभव घेतो. वास्तव पचवणं कठीण असतं, पण दिग्दर्शक ख्रिश्‍चन मन्थ्यू यांनी हे वास्तव पडद्यावर जिवंत केलंय, पचवायची तयारी असेल तर रिस्क घ्या. अशी संधी पुन्हा येणार नाही. आणि हा,े चित्रपटाला शेवट आहे...याचं भान ठेवा. तो काय आहे...त्याचा अनुभव घ्या, फुल्ल टेन्शनमध्ये!</div><div>- सिद्धार्थ ताराबाई </div><div><span class=""></span></div><div><span class=""></span><span class="">ःदिग्दर्शक</span> - ख्रिश्‍चन मंग्यू </div><div>कलाकार ः ऍनामारिआ मारिंका(ओटिलिआ,लॉरा वासिल्यू (गाबिता), व्लाद इवानोच.</div><div>(सौजन्य ः दै. सकाळ) </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3692803014543990133-5180543447128013734?l=siddhavaani.blogspot.com' alt='' /></div>siddhavaanihttp://www.blogger.com/profile/12255500013877126285noreply@blogger.com0